ترازنامه تسعیر ارز چیست


تا اینجا پای تسعیر به میان نیامده است. حال فرض کنید شرکت می خواهد دلار را به ریال تبدیل کند و قیمت هر دلار حالا شده است ۱۲۰۰ تومان. در این معامله نیز شرکت ۱۰۰ تومان سود می کند به این سود، سود ناشی از تسعیر می گویند. حالا فرض کنید در هنگام تبدیل دلار به ریال قیمت دلار ۱۰۵۰ تومان باشد در این صورت شرکت ضرر ناشی از تسعیر ارز دارد.

تسعیر ارز چیست؟ – سود و زیان ناشی از تسعیر چیست؟

تسعیر ارز چیست؟ – سود و زیان ناشی از تسعیر ارز چیست؟

باتوجه به اینکه بسیاری از شرکت ها و سازمان ها در تجارت خود معاملات خارجی با شرکت های و سازمان های خارج از کشور خود دارند،به ناچا باید جهت پرداخت هزینه ها و همچنین دریافت درآمدهای خود از انها از ارز رایج آن کشور استفاده کنند
به تبدیل یک واحد پولی (ارز – مثل دلار) به واحد پولی رایج کشور(ارز رایج کشور – مثل ریال) تسعیر ارز میگویند
به نرخ برابری ارز خارجی در مقابل ارز داخلی نرخ تسعیر ارز گفته میشود.مثال : قیمت هر یک دلار در این لحظه 120/000 ریال میباشد،پس نرخ تسعیر ارز 120/000 ریال است
همین موضوع تاثیر بسزایی در تغییرات سود و زیان این نوع شرکت ها دارد.جهت متوجه شدن این موضوع به مثال زیر توجه کنید
مثال : فرض کنید شرکت ایمان در تاریخ 97/05/01 معامله ای را با شرکت خارجی ایکس ویژن انجام داده است.در این معامله شرکت ایمان تعداد 10 عدد از کالایی را به نرخ 100 دلار خریداری کرده است و نرخ تسعیر ارز در آن تاریخ 100/000 ریال است.شرکت ایمان در تاریخ 97/08/30 مبلغ کالا را پرداخت نموده است و در این تاریخ نرخ تسعیر ارز 120/000 ریال بوده است
قیمت خرید کالا بر اساس هر دلار 100/000 ریال در تاریخ 97/05/01 100/000/000 = 100/000 × 100 × 10 (نرخ تسعیر ارز × مبلغ کالا × تعداد کالا )
قیمت کالا بر اساس هر دلار 120/000 ریال در تاریخ 97/08/30 120/000/000 = 120/000 × 100 × 10 (نرخ تسعیر ارز × مبلغ کالا × تعداد کالا )
مابه التفاوت تسعیر ارز 20/000/000 ریال
چون مبلغ کالا در تاریخ 97/08/30 پرداخت گردیده و نرخ دلار در آن لحظه 120/000 ریال است و از آنجائیکه مبلغ این معامله باید به دلار پرداخت شود (یعنی ما همان 100 دلار را پرداخت میکنیم) مابه التفاوت نرخ ارز در زمان خرید و در زمان پرداخت تحت عنوان سود یا زیان شناسایی میشود
در اینجا چون نرخ ارز بیشتر از نرخ زمان خرید شده است شرکت ایمان دچار زیان شده است

ثبت های حسابداری مربوطه

ثبت در زمان خرید

خرید کالا (بدهکار) 100/000/000
حسابهای پرداختنی (بستانکار) 100/000/000

ثبت در زمان پرداخت

حسابهای پرداختنی (بدهکار) 100/000/000
زیان ناشی از تسعیر ارز (بدهکار) 20/000/000
وجه نقد (بستانکار) 120/000/000
اگر زمان پرداخت در سال مالی بعد باشد باید یکبار در تاریخ ترازنامه (پایان سال مالی) تسعیر ارز محاسبه شود و در حسابها گزارش شود.(اگر زیان بود ، حسابهای پرداختنی را افزایش میدهیم و اگر سود بود حسابهای پرداختنی را کاهش میدهیم) و یکبار هم در تاریخ پرداخت باید تسعیر ارز محاسبه و ثبت شود

ثبت پایان سال در صورت زیان

زیان ناشی از تسعیر ارز (بدهکار)
حسابهای پرداختنی (بستانکار)

ثبت در صورت سود

حسابهای پرداختنی (بدهکار)
سود ناشی از تسعیر ارز (بستانکار)
استاندارد حسابداری شماره 16 مربوط به تسعیر ارز میباشد.جهت مطالعه و دانلود استاندارد شماره 16 میتوانید از لینک زیر استفاده کنید
استاندارد حسابداری شماره 16 – آثار تغییر در نرخ ارز (تجدید نظر شده ۱۳۹۱ و اصلاح شده ۱۳۹۲) دانلود
مطالعه و دانلود سایر استاندارد های حسابداری در لینک زیر

استانداردهای حسابداری ایران بر اساس آخرین ویرایش و تجدید نظر در سال 98

حسابدار مارکت را در اینستاگرام دنبال کنید – کلیک کنید

فیلم های آموزشی تمام نرم افزارهای حسابداری – کلیک کنید

مطالب مرتبط

دریافت کد بورسی آنلاین – دریافت سریع و آسان کد بورسی

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ

تعداد موارد موجود در سبدخرید: 0

  • سبد خریدتان خالی است.
  • کل: 0 ریال

مطالب حسابداری و دانلود ها

آموزش نرم افزار های حسابداری

لینک های مفید

حسابدار مارکت آماده ارائه خدمات مالی و حسابداری و مشاوره مالی ،به شرکت ها و ترازنامه تسعیر ارز چیست سازمان ها و آموزش نرم افزارهای حسابداری به عموم حسابداران بوده و ما میتوانیم در زمینه استقرار سیستم های مالی مناسب و نصب و راه اندازی و استفاده و پشتیبانی آنها در کنار شما باشیم.

حسابداری تسعیر ارز چیست؟

حسابداری تسعیر ارز چیست؟

اغلب نیاز است برای معامله با سازمان های دیگر در خارج از کشور از پول رایج آن کشور استفاده کنیم ، پس لازم است اطلاعات مربوط به عملیات ارزی که واحد پولی غیر از واحد پول اصلی گفته می شود را دانست. در آغاز کار باید دانست که تسعیر ارز چیست و نحوه محاسبه تسعیر ارز با نرم افزار حسابداری به چه صورت انجام می پذیرد ، اگر محاسبات معاملات به ریال حساب گردد.

تبدیل معاملات ارزی به واحد پولی ریالی را تسعیر می نامند. از مسائل حائز اهمیت در حسابداری نحوه محاسبه نرخ تسعیر ارز است که اثر حاصل از تغییرات نرخ ارز در عملیات مالی بوسیله سیستم حسابداری کشف و بررسی می شود.

تسعیر یک واژه عربی و به معنای قیمت گذاری است. واژه تسعیر از ریشه سعر به معنای قیمت گرفته شده است. معادل انگلیسی واژه تسعیر، Exchange می باشد. پس تسعیر ارز یعنی قیمت گذاری ارز. به زبان ساده تبدیل یک واحد پولی به واحد پولی دیگر.

ارز نیز همان طور که از نام آن پیداست یعنی هر واحد پولی به جز واحد پول کشور یا بنگاه اقتصادی. مثلا برای ایران واحدهای پولی دلار، یورو، یوان، روپیه و . ارز محسوب می شود.پس تسعیر ارز زمانی استفاده می شود که معامله تجاری ما ترازنامه تسعیر ارز چیست با ارزی غیر از ریال انجام شود حتی اگر در ایران باشد و ما باید معادل ارز را بر حسب ریال در صورتهای مالی منعکس کنیم (فرض واحد پولی.)

معاملات ارزی چیست؟

اگر ما معامله تجاری که انجام میدهیم با ارز باشد یا اینکه بعدا باید به ارز پرداخت کنیم یک معامله ارزی محسوب میشود حتی اگر در ایران باشد. مثلا یک شرکت خارجی در ایران نمایندگی دارد و ما قرار است کالایی را از این شرکت خریداری کنیم. این نماینده شرکت خارجی پول خود را فقط به یورو دریافت می کند و ما نیز باید به یورو پرداخت کنیم. چون پرداخت ما به صورت یورو است (ارز) پس این معامله یک معامله ارزی محسوب می شود حتی با اینکه این معامله در ایران انجام شده است.

پس نتیجه می گیریم معامله ارزی محدوده جغرافیایی ندارد. نمونه ای از معاملات ارزی به شرح زیر است:
1. واردات (کالا یا خدمات)
2. صادرات (کالا یا خدمات)
3. خرید ملک در خارج از کشور
4. خرید بلیط های مسافرتی از آژانس های بین المللی
5. رزو اینترنتی هتل های بین المللی
6. چاپ تبلیغ در مجلات خارجی و بین المللی و مواردی مانند اینها

در مثال های فوق ممکن است وجه نقد در همان زمان معامله پرداخت شود و یا بعدا پرداخت شود (حسابهای پرداختنی). همانطور که گفته شد معامله ارزی می تواند در ایران (با یک شرکت خارجی یا ایرانی) و یا در خارج از کشور انجام شود.

اما دقت کنید اگر با یک شرکت خارجی معامله کنیم و وجه آن را به صورت ریال دریافت کنیم این معامله ارزی محسوب نمی شود. چرا که ما وجه نقد را برحسب واحد پولی کشورمان (بنگاه اقتصادی) دریافت کردیم، مانند معامله با کشورهای همسایه مثل افغانستان، عراق که این کشورها در اکثر مواقع وجه نقد را به صورت ریال پرداخت می کنند و یا اینکه ما به ریال پرداخت کنیم.

هدف تسعیر ارز:

هدف اصلی از تسعیر ارز سنجش این موضوع است که چه نرخی برای تسعیر به کار گرفته شود که به وسیله آن بتوان تسعیر را انجام داد و نتیجه گرفت که آثار مالی ناشی شده از این تغییر در نرخ ارز است به چه شکلی در صورت های مالی نشان داده شود.در این خصوص می توان گفت زمانی که ارزش ارز طرفین معامله برای خرید و فروش با هم متفاوت باشد، لازم است که این تفاوت محاسبه گردد و سود یا زیان ناشی از این تفاوت تعیین شود که به آن حسابداری تسعیر ارز می گویند.

تسعیر نرخ ارز

ارز یا Currency پول پذیرفته‌شده‌ای است که توسط دولت برای مبادلات کالایی از آن استفاده می‌شود. کشورها بر اساس شرایط خود، ارز مخصوص به خود را دارند. این ارز برای انجام مبادلات ارزی استفاده می‌شود. برای نمونه در ایران، در مبادلات ارزی به‌جای ریال از دلار استفاده می‌شود. شرکت‌های صادراتی و وارداتی مهم‌ترین بخش‌های اقتصاد هستند که نرخ ارز برای آن‌ها حائز اهمیت است. این موضوع برای شرکت‌های فعال در بازار بورس نیز مورد توجه قرار می‌گیرد. شرکت‌ها صورت‌های مالی خود را بر اساس واحد پولی شرکت تنظیم می‌کنند که به آن واحد پول گزارشگری می‌گویند.

به فرایند تبدیل کردن دو واحد پولی به هم تسعیر ارز گفته می‌شود. لغت تسعیر به معنی نرخ نهادن و قیمت‌گذاری معنا می‌شود. بدین ترتیب شرکت‌ها برای تنظیم صورت‌های مالی خود باید ارز دریافتی از مبادلات خارجی را به واحد پولی گزارشگری خود تبدیل کنند. به نرخ تبدیل دو واحد پولی به هم نیز نرخ تسعیر ارز گفته می‌شود. به طور معمول بانک مرکزی هر ۶ ماه نرخ تسعیر ارز را اعلام می‌کند. شرکت‌ها به کمک تسعیر ارز می‌توانند میزان فروش و سود واقعی خود را شناسایی کنند. به دلیل تغییر نرخ ارز، صورت‌ها و عملکرد مالی شرکت‌ها نیز تغییر خواهد کرد.

برای ثبت تسعیر ارز، در تاریخی که معامله اولیه انجام می‌شود، ابتدا ثبت اولیه معامله ارزی براساس نرخ ارز به ریال و سپس در برنامه حسابداری بر مبنای نوع معامله که فروش یا خرید بوده، ثبت می‌شود. هدف این است که تسعیر معاملات ارزی و عملیات خارجی به نحوی صورت گیرد که نتایج آن با آثار تغییرات نرخ ارز بر جریان‌های وجوه نقد واحد تجاری و ارزش ویژه آن هماهنگی داشته باشد. همچنین این اطمینان باید ایجاد شود که صورت های مالی تصویری مطلوب از نتایج عملکرد ارائه می دهند.

فرق بین تسعیر و تبدیل:

با تبدیل، دارایی به طور واقعی از یک واحد پولی به واحد پول دیگری تغییر می کند. با تسعیر، دارایی بدون تغییر باقی می ماند؛ تنها مبنای ارزیابی تغییر می کند.

معاملات ارزی چیست؟

نحوه محاسبه تسعیر ارز چگونه است؟

حسابداران سه روش کلی برای محاسبه تسعیر ارز در نظر می گیرند.

1. نرخ ارز در طول یک سال را ثابت در نظر می گیرند و معاملات شرکت را با این نرخ ثبت می‌کنند. در انتهای سال مانده‌های ارز حاصل از معاملات را تسعیر کرده و سود و زیان حاصل از تسعیر ارز شرکت را محاسبه می‌کنند. به دلیل نوسانات زیاد نرخ ارز این روش پیشنهاد نمی شود.

2. تسعیر ارز به صورت ماهانه و یا در دوره‌ی مالی مشخص بروز رسانی می‌شود.

3. در دقیق ترین روش محاسبه تسعیر نرخ ارز نوسانات نرخ ارز به صورت روزانه ثبت شده و عملیات تسعیر روزانه محاسبه می‌شود.

مواردی که باید در ترازنامه تسعیر ارز در نظر گرفته شود :
اقلام پولی : اقلام پولی همانند دارایی ها و بدهی ها و پول نقد ( بانک ) که قرار است با مبلغ مشخصی از وجه نقد دریافت یا پرداخت شود ، با نرخ ارز در تاریخی که ترازنامه تنظیم می شود دوباره تسعیر ( تبدیل واحد ارزی ) انجام می شود و امکان تفاوت در نرخ تسعیر ارز وجود دارد.

اقلام غیر پولی : با نرخ ارز در زمانی که معامله ارزی انجام می شود تسعیر انجام می گیرد و تفاوتی در نرخ نسعیر ارز مشاهده نمی شود.

نمونه ای از اقلام پولی :

• موجودی نقد
• سپرده ای کوتاه مدت
• اوراق مشارکت

نمونه ای از اقلام غیر پولی :

• موجودی کالا
• پیش پرداخت
• پیش دریافت

حسابداری حساب سود و زیان تسعیر:

در روش موقت باید تمام سود و زیان تسعیر در صورت سود و زیان بیاید. وقتی که نوسانات زیادی در نرخ مبادله وجود داشته باشد، سود و زیان تسعیر برای یک گروه با منافع خارجی با اهمیت، می تواند قابل توجه باشد. آن ممکن است که بزرگترین آیتم موجود در صورت سود و زیان باشد و بر اثر این نوسانات ممکن است زیان به سود تسعیر شود و بالعکس.

این نکته هم باید ذکر شود که سود و زیان ارزی ممکن است برای استفاده کنندگان صورتهای مالی گمراه کننده باشد. بنابراین باید توجه شود که اثرات سود و زیان تسعیر چگونه تعدیل می شود.

دوروش برای کاهش اثر این آیتم به سود سال مالی وجود دارد:

- در صورت سود زیان، از طریق نمایش آن با عنوان اقلام غیرمترقبه
- در ترازنامه با نمایش آن به عنوان ذخیره

تسعیر حساب سود و زیان:

دو قلم از اقلام هزینه به توجه ویژه نیاز دارند:
1) استهلاک: نرخ تسعیر مورد استفاده برای تسعیر هزینه استهلاک همان نرخ مورد استفاده برای دارایی مربوط به آن می باشد که نرخ تاریخی برای داراییهای ارزیابی شده به بهای تاریخی و نرخ جاری برای دارایی های ارزیابی شده با نرخ جاری می باشد.

2) بهای تمام شده کالای فروش رفته: به طور معمول، بهای تمام شده کالای فروش رفته شامل یک عنصر موجودی است که باید با نرخ تسعیر مناسب برای آن دارایی تسعیر شوند.

روش های مختلف تسعیر ارز چیست؟

• از ابتدای سال تا پایان سال با یک نرخ محاسبات ارز را ثبت و در پایان سال مانده های ارز را تسعیر و سود و زیان محاسبه می شود. این روش آسان ولی به دلیل تغییر نرخ ارز ریسک بالایی دارد.
• در ابتدای هردوره مالی مشخص یا ابتدای هر ماه نرخ ارز را تغییر داده و با نرخ جدید عملیات تسریع ارز انجام می شود.
• به صورت روزانه نرخ ارز را مشخص و عملیات تسعیر ارز انجام می شود و نسبت به دو روش قبلی ریسک کمتر و محاسبات دقیق تر انجام می شود.

تسعیر صورتهای مالی

این موضوع به تهیه صورتهای مالی تلفیقی گروه شرکت ها در جایی که صورتهای مالی شرکت مادر با صورتهای مالی یک یا چند شرکت زیر مجموعه آن (شرکتهای فرعی) با یک واحد پولی یکسان نگهداری نمی شوند، بر می گردد.

مسئله تسعیر صورتهای مالی زمانی به وجود می آید که شرکت مادر مالک منافع یک واحد تجاری است (یک شعبه یا شرکت فرعی) که حسابهای دفتری و صورتهای مالی شان را بر مبنای واحد پول خارجی تنظیم و نگهداری می کنند. عموما این واحد تجاری در یک کشور خارجی قرار گرفته است و فعالیتهای اصلی اش را آنجا انجام می دهد.

انتقال ارز از حسابهای ارزی به حسابهای ریالی در بانکها

انتقال ارز از حسابهای ارزی به حسابهای ریالی در بانکها

شرکتهای که دارای عملیات ارزی هستند معمولا نزد بانکها حسابهای ارزی را برای عملیات ارزی- بانکی خود افتتاح می کنند و معمولا بعد از تحصیل ارز اقدام به تبدیل آن به ریال می نماید . برای تبدیل معمولا به بانک دستور می دهند که مبلغی ارز را از حساب ارزی آنها به حساب ریالی آنها انتقال دهند و بانکها نیز براساس نرخهای مصوب بانک مرکزی یا بانک مربوطه اقدام به تبدیل ارز به ریال نموده به حساب مورد نظر انتقال میدهند.

کارمزد مربوط به عملیات تبدیل در بانکها براساس مقررات تعیین شده محاسبه میگردد در این مرحله بانکها به دو گونه عمل می نماید .

1- کارمزد محاسبه شده بصورت یک سند هزینه جداگانه از حساب ریالی کسر می گردد و مبلغ تبدیل شده نیز به حساب ریالی واریز میگردد. در این صورت مبلغ کارمزد به حساب هزینه های مالی کارمزد بانکی منظور شده و در نهایت در عملکرد سال جاری بعنوان بخشی از هزینه های دوره در نظر گرفته میشود و حساب ریالی نیز بصورت صحیح نمایش دهنده عملیات تبدیل می باشد.

2- کارمزد محاسبه شده از مبلغ تبدیل کسر گردیده و سپس مبلغ جدید به حساب ریالی واریز میگردد. در این صورت هزینه مربوط به کارمزد عملا قابل شناسائی نیست و در نهایت در سود و زیان تسعیر ارز تاثیر خود را میگذارد. در این حالت رابطه بین مقدار ارز و ریال و نرخ تبدیل دیگر برقرار نیست و شرکتها مجبور میشوند که مبلغ ارز ترازنامه تسعیر ارز چیست را بر مبلغ ریال تقسیم نموده و یک نرخ جدید برای خود در نظر بگیرند. منطقا شرکتها باید با بانکهائی که بدینگونه عمل می نماید به یک توافق منطقی برسند تا بانکها بگونه اول عمل نمایند در صورت گردش عملیات زیاد مبلغ نسبتا زیادی از هزینه و درآمدها احتمالی با هم تهاتر میگردد.

تبدیل ارزها به یکدیگر

گاهی شرکتها در عملیات خود با مشتریان قرار داد را با یک نوع ارز منعقد می‌نماید که بعنوان ارز پایه در نظر گرفته میشود. ولی در زمان تسویه حساب ، تسویه حساب با یک ارز دیگر که بعنوان ارزش جایگزین در نظر گرفته میشود ، صورت میگیرد.در این حالت عملیات کمی پیچیده تر میگردد. بدین معنا که علاوه بر نگهداری رابطه ارز پایه با ریال باید رابطه بین ارز پایه و جایگزین را نیز نگهداری و در زمان تبدیل و تسعیر در نظر گرفت.

در کشور ما چون رابطه بین هر ارزها با ریال تعریف میشود (نرخ ارز) به همین خاطر رابطه بین ارز پایه و جایگزین نیز عملا براساس تناسب بین نرخ های آنها به ریال باید نگهداری شود و در زمان محاسبه مانده بدهی یا طلب مشتریان باید با توجه به نسبتهای زمان تسویه ، عمل تسویه حساب صورت گیرد .

نکته قابل توجه در این حالت این است که در این حالت معمولا مبلغ تسعیر تحت تاثیر رابطه بین ارزها در کشور مشتری با رابطه بین ارز در کشور ما قرار گرفته و ممکن است باعث سود و زیانی بیشتر یا کمتر از حالت تک ارزی شود .

چند نکته کلی :

معاملات ارزی در زمان شناخت اولیه، باید بر اساس نرخ تسعیر در تاریخ انجام معامله به ریال ثبت شود) استاندارد شماره16 بند9( از آنجا که تعیین نرخ لحظه ای ارز دشوار است، بنا به ملاحظات عملی از نرخی استفاده میشود که تقریبی از نرخ تسعیر در تاریخ انجام معامله باشد.. برای مثال ، کلیه معاملاتی که طی یک هفته یا یک ماه انجام می شود بر اساس میانگین هفتگی یا ماهانه تسعیر میشود. لیکن چنانچه نوسانات نرخ ارز قابل توجه باشد ، استفاده از نرخ میانگین برای تسعیر معاملات ارزی انجام شده طی دوره قابل اتکا نخواهد بود( استاندارد 16 بند10 )

تفاوت ناشی از تسویه یا تسعیر اقلام پولی ارزی واحد تجاری به نرخهای متفاوت با نرخهایی که در ثبت اولیه این اقلام یا در تسعیر این اقلام در صورتهای مالی دوره قبل به کاررفته است، باید مشخص شود یا هزینه دوره وقوع شناسایی شود.( استاندارد 16 بند 17)
سود و زیان حاصل از تسعیر دارایی ها و بدهیهای ارزی شرکتهای دولتی، در آمد یا هزینه تلقی نمی گردد. مابه التفاوت حاصل ازتسعیر دارایی ها و بدهیهای مذکور باید در حساب ذخیره تسعیر دارایی ها وبدهی های ارزی منظور شود.( استاندارد شماره 16بند20)

کلام آخر

به فرآیند تبدیل کردن دو واحد پولی به یکدیگر، تسعیر ارز گفته می‌شود. به دلیل این که بسیاری از شرکت‌ها، مؤسسات و بانک‌ها، دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی دارند، این موارد را باید به صورت ریال در گزارش‌های مالی خود وارد کنند. نرخ تسعیر ارز به انعکاس درست معاملات ارزی و عملیات خارجی در صورت‌های مالی کمک می‌کند. نرخی به عنوان نرخ تسعیر ارز توسط بانک مرکزی اعلام می‌شود. تغییر نرخ تسعیر ارز می‌تواند سبب ایجاد سود یا زیان ناشی از تسعیر ارز برای شرکت‌ها و بانک‌ها شود.

ترازنامه تسعیر ارز چیست

تسعیر ارز چیست و چگونه محاسبه می شود؟

تسعیر ارز چیست و چگونه محاسبه می شود؟

  • تاریخ انتشار : چهارشنبه 12 جولای 2017 13:32
  • تعداد نظرات کاربران 0 نظر

اغلب نیاز است برای معامله با سازمان های دیگر در خارج از کشور از پول رایج آن کشور استفاده کنیم ، پس لازم است اطلاعات مربوط به عملیات ارزی که واحد پولی غیر از واحد پول اصلی گفته می شود را دانست.

فرض کنید شرکتی کالای را تولید می کند و قیمت هر کالا ۱ دلار است و شرکت نرخ دلار را ۱۰۰۰ تومان در نظر گرفته است.

حال فرض کنید در هنگام فروش کالا قیمت دلار می شود ۱۱۰۰ تومان. بنابراین هنگام فروش این شرکت به ازاری هر واحد کالا ۱۰۰ تومان از پیش بینی جلو است که اثرش در فروش دیده می شود.

تا اینجا پای تسعیر به میان نیامده است. حال فرض کنید شرکت می خواهد دلار را به ریال تبدیل کند و قیمت هر دلار حالا شده است ۱۲۰۰ تومان. در این معامله نیز شرکت ۱۰۰ تومان سود می کند به این سود، سود ناشی از تسعیر می گویند. حالا فرض کنید در هنگام تبدیل دلار به ریال قیمت دلار ۱۰۵۰ تومان باشد در این صورت شرکت ضرر ناشی از تسعیر ارز دارد.

در این حالت شرکت یک سود ناشی از فروش دارد و یک ضرر ناشی از تسعیر ارز که باید حسابدار محاسبه کند که شرکت در کل سود کرده است یا ضرر.

نحوه محاسبه تسعیر ارز و ثبت سند حسابداری تسعیر ارز:

در آغاز کار باید دانست که تسعیر ارز چیست و اگر محاسبات معاملات به ریال حساب گردد تبدیل معاملات ارزی به واحد پولی ریالی را تسعیر می نامند.

برای اینکه بدانید تسعیر نرخ ارز چیست به مثال زیر توجه فرمایید:

شرکت A یک شرکت داخلی می باشد.

شرکت B یک شرکت خارجی می باشد.

شرکت A فروش کالا با نرخ ارز ۱۰۰۰ دلار با شرکت B به صورت نسیه انجام می دهد. در تاریخ انجام معامله نرخ دلار ۳۰۰۰۰ ریال بوده است.

ثبت این معامله ارزی در دفاتر حسابداری شرکت A به شکل زیر خواهد بود:

حساب دریافتی شرکت B: 30،۰۰۰،۰۰۰

بابت فروش کالا به شرکت B 1000 دلار
در صورت تغییر نرخ ارز، تسعیر ارز در حسابداری به صورت زیر ثبت می شود:

در ادامه مثال معامله شرکت A و B در تاریخی که تسعیر ارز ثبت شد، نرخ ارز ۳۵۰۰۰ ریال بوده است. چون که فروش در ترازنامه حساب دریافتی ثبت می شود و حساب دریافتی جزء اقلام پولی در نظر گرفته شده است، بنابراین باید با تاریخ ترازنامه، مجدد تسعیر محاسبه شود.

۵۰۰۰۰۰۰ = (۳۰۰۰ – ۳۵۰۰۰ ) * ۱۰۰۰

اگر شرکت A قصد تسویه حساب داشته باشد با محاسبه تسعیر جدید باید ۵۰۰۰۰۰۰ ریال بیشتر پرداخت کند و به شکل زیر در اسناد حسابداری ثبت می شود:

حساب دریافتی شرکت A 5000000

سود ( زیان ) ناشی از تسعیر ارز ۵۰۰۰۰۰۰

مواردی که باید در ترازنامه تسعیر ارز در نظر گرفته شود:

اقلام پولی: اقلام پولی همانند دارایی ها و بدهی ها و پول نقد ( بانک ) که قرار است با مبلغ مشخصی از وجه نقد دریافت یا پرداخت شود، با نرخ ارز در تاریخی که ترازنامه تنظیم می شود دوباره تسعیر ( تبدیل واحد ارزی ) انجام می شود و امکان تفاوت در نرخ تسعیر ارز وجود دارد.

اقلام غیر پولی: با نرخ ارز در زمانی که معامله ارزی انجام می شود تسعیر انجام می گیرد و تفاوتی در نرخ نسعیر ارز مشاهده نمی شود.

نمونه ای از اقلام پولی:

موجودی نقد
سپرده ای کوتاه مدت
اوراق مشارکت

نمونه ای از اقلام غیر پولی:

موجودی کالا
پیش پرداخت
پیش دریافت

نحوه محاسبه سود و زیان تسعیر ارز:

در صورتی که نرخ تسعیر دلار در تاریخ پرداخت بدهی ارزی، کمتر از نرخ تسعیر دلار در تاریخ معامله باشد، شرکت تجاری موفق به سود حاصل از تسعیر ارزی می شود و بالعکس.

اگر مانده محاسبات تسعیر باعث سود شود، حساب سود تسعیر ارز، بستانکار و اگر مانده محاسبات باعث زیان شود، حساب سود تسعیر ارز، در نرم افزار حسابداری مالی بدهکار ثبت می شود.

روش های مختلف تسعیر ارز:

از ابتدای سال تا پایان سال با یک نرخ محاسبات ارز را ثبت و در پایان سال مانده های ارز را تسعیر و سود و زیان محاسبه می شود. این روش آسان ولی به دلیل تغییر نرخ ارز ریسک بالایی دارد.

در ابتدای هردوره مالی مشخص یا ابتدای هر ماه نرخ ارز را تغییر داده و با نرخ جدید عملیات تسریع ارز انجام می شود.
به صورت روزانه نرخ ارز را مشخص و عملیات تسعیر ارز انجام می شود و نسبت به دو روش قبلی ریسک کمتر و محاسبات دقیق تر انجام می شود.

برای اطلاع از اینکه نرخ تسعیر ارز چیست به بیان مطالب این استاندارد طبق زیر می پردازیم:

مقدمه: یک بخش در سازمان به دو صورت معاملات ارزی و ارتباط برون سازمانی عملیات خود را انجام می دهد، عکس العمل معاملات ارزی و فعالیت خارجی با تبدیل عملیات ارز به واحد پولی ریالی و دقت به نحوه محاسبه تسعیر ارز انجام می پذیرد که از مسائل مهم دانستن نحوه محاسبه تسعیر ارز و اثر حاصل از تغییرات ارزی است.

حوزه کاربرد: استاندارد ملزم به اجرا در موارد زیر است:

تسعیر گزارش های مالی فعالیت خارجی و معاملات ارزی
دسته بندی فرق تسعیر در آن دسته از بدهی های بخش خارجی مجزا که سرپوشی برای سرمایه گذاری ترازنامه تسعیر ارز چیست خام به حساب می آیند.
در نظر نگرفتن تجدید گزارش های مالی از ریال به واحد دیگر پولی
اصطلاحات: توضیح اصطلاحاتی که در نحوه محاسبه تسعیر ارز به کار رفته است.
فعالیت خارجی: یک بخش تجاری فرعی، غیر مستقل و شراکت داده شده که کارهای آن در خارج از کشور مدیریت می شود.
بخش خارجی مجزا: فعالیت های خارجی که به کارهای انجام شده در آن بخش تجاری تعلق نمی گیرد.
نرخ تسعیر ارز بانک مرکزی: نرخ واگذاری دو واحد پولی بهم که دربرگیرنده کلیه نرخ های رسمی و قراردادی است.

صورت های مالی عملیات خارجی:

طبقه بندی عملیات خارجی: بحث مهم در طبقه بندی صورت های مالی خارجی این است که چه نرخ هایی باید تسعیرشود و این تغییرات در صورت هایی مالی چگونه شناسایی و چه تاثیری در سود وزیان خواهد داشت. این روش به عملیات تسعیر و تامین کالا از واحد تجاری که گزارش شده و عملیات خارجی وابسته است.

عملیات خارجی لایتفک از عملیات واحد تجاری گزارش گر: در این بخش تنها کالاهایی که از واحد تجاری گزارش گر اعلام می شود بفروش می رساند و عواید این فروش را به واحد تجاری گزارش گر اعلام وثبت می کند.

تسعیر ارز چیست؟ تبدیل واحدهای پولی مختلف به یکدیگر

تسعیر ارز چیست

ارز کشورهای مختلف با هم متفاوت است. به همین خاطر است که برای انجام مبادلات در سطوح بین‌المللی لازم است که ارزها را به هم تبدیل کنیم. با این کار در حقیقت ارزش ارزها را به هم تبدیل می‌کنیم. این مفهوم در اقتصاد با نام نرخ تسعیر ارز شناخته می‌شود که می‌خواهیم به زبان ساده آن را توضیح بدهیم. تسعیر ارز در تجارت بین‌الملل و اقتصاد کشورها و هم‌چنین در بازار بورس مسئله‌ی مهمی است. این مسئله به ویژه در کشوری مثل ایران که تورم بالایی دارد و ارزش پول ملی‌اش مدام در حال کاهش است، در بخش صادرات یا واردات خودش را بیشتر نشان می‌دهد. در این مقاله از اخبار بورس توضیح می‌دهیم که نرخ تسعیر ارز چیست و حسابداری آن چگونه انجام می‌شود.


فهرست مطالب با دسترسی سریع

نرخ تسعیر ارز چیست؟

نرخ تسعیر ارز چیست؟

ارز به معنای پولی است که دولت هر کشور برای انجام مبادلات کالایی از آن استفاده می‌کند. به بیان ساده‌تر هر واحد پولی به غیر از واحد پولی عملیاتی واحد تجاری ارز نامیده می‌شود. مثلا در کشور ایران مبادلات با دلار انجام می‌شوند.

بیشتر بخوانید

برای درک بهتر مفهوم ارز، می‌توانید مقاله «تفاوت پول و ارز» را مطالعه کنید.

در توضیح مفهوم تسعیر ارز به زبان ساده باید بگوییم تبدیل دو واحد پولی به یک‌دیگر به معنای تسعیر است. یعنی اگر مبادلات ارزی بر حسب دلار انجام می‌شوند، برای ثبت در صورت های مالی و ترازنامه، باید به ریال تبدیل شوند. مثلا اگر قیمت دلار ۳۰ هزار تومان باشد و معامله‌ای به ارزش ۱۰۰ دلار انجام شود، ارزش معامله باید در موقع ثبت بر حسب ارزش ریالی یعنی ۳۰ میلیون ریال یا ۳ میلیون تومان محاسبه شود.

تسعیر کلمه‌ای است به معنای نرخ‌گذاری و تعیین قیمت. شرکت‌ها برای تنظیم صورت های مالی خود، ارز حاصل از مبادلات خارجی را به واحد پول گزارشگری خودشان تبدیل می‌کنند. منظور از واحد پول گزارشگری پولی است که در صورت های مالی از آن استفاده می‌شود. بر همین اساس می‌توان گفت به هر واحد پولی غیر از واحد پول گزارشگری ارز گفته می‌شود. نرخ تسعیر ارز هر شش ماه یکبار از جانب بانک مرکزی اعلام می‌شود. این مسئله به شرکت‌ها کمک می‌کند میزان واقعی فروش و سودشان را به درستی شناسایی کنند. وقتی نرخ تسعیر ارز بانک مرکزی تغییر می‌کند، به دنبال ان صورت‌ها و عملکردهای مالی شرکت‌ها هم تغییر خواهد کرد.

اهداف نرخ تسعیر ارزی

گفتیم که شرکت‌ها ارزش معاملات‌شان را بر اساس واحد پول گزارشگری ثبت می‌کنند؛ یعنی به ریال. همینجا می‌توانیم بفهمیم که هدف نرخ تسعیر ارز چیست. این کار با هدف هماهنگی و ایجاد ارتباط میان نتایج معاملات ارزی و عملیات خارجی و اثر تغییر نرخ ارز بر جریان‌های وجوه نقد واحد تجاری انجام می‌شود. به این ترتیب صورت های مالی می‌توانند عملکرد شرکت را بازتاب بدهند.

تسعیر ارز با هدف انعکاس معاملات ارزی در صورت‌های مالی شرکت‌های مختلف انجام می‌شود. به این ترتیب می‌توان گزارش‌های مالی را بر مبنای پول رایج کشور بررسی کرد.

روش های محاسبه و ثبت تسعیر ارز

در علم حسابداری برای محاسبه نرخ تسعیر ارز از سه روش استفاده می‌شود که عبارت‌اند از:

  • تسعیر روزانه ارز: در این روش، حسابداران نوسان‌های روزانه را در نظر می‌گیرند و بر اساس آن تسعیر را انجام می‌دهند. مزیت این روش، دقت بالای آن است.
  • تسعیر ماهانه یا تسعیر در دوره‌ی مالی مشخص: در این ترازنامه تسعیر ارز چیست روش حسابدار نرخ تسعیر ارز را به صورت ماهانه یا در هر دوره‌ی مالی در نظر می‌گیرد.
  • تسعیر سالانه: در این روش، در طول کل سال نرخ معاملات شرکت‌ها بر اساس نرخ ثابتی ثبت می‌شود. بعد از آن است که در انتهای سال، حسابداران مانده‌های معاملات تسعیر شده و سود و زیانی را که از عملیات تسعیر به وجود آمده است محاسبه می‌کنند. این روش نسبت به روش قبلی دقت کمتری دارد.

حسابدار به کمک تسعیر ارز در پی آن است که بفهمد نرخ تغییرات ارز بر عملیات مالی گذشته چقدر اثر داشته و آیا این تغییر نرخ موجب سودآوری شرکت شده است یا نه.

نرخ تسعیر ارزی چه تاثیری روی شرکت ها دارد؟

برای درک اهمیت بیشتر تسعیر ارز باید بدانیم که اثر این عمل بر روی شرکت‌ها چیست. تاثیری که نرخ تسعیر ارز روی شرکت‌ها و بنگاه‌های مالی می‌گذارد به زبان ساده و در قالب یک مثال در پایین توضیح داده می‌شود.

فرض کنید شرکت الف یک شرکت ایرانی است که با شرکت ب که یک شرکت خارجی است مبادله می‌کند. در جریان این مبادله شرکت الف محصولاتش را به شرکت ب می‌فروشد و به ازای آخرین مبادله‌اش، مبلغی معادل یک میلیون دلار از شرکت ب دریافت می‌کند. حالا این‌طور فرض کنید که دلار در زمان مبادله ۲۰ هزار تومان است و در هنگام ثبت وجوه معامله، ۲۵ هزار تومان. همین مثال نشان می‌دهد که شرکت علاوه بر فروش محصولاتش به دلار، پنج میلیارد تومان نیز سود می کند. به محاسبات ساده‌ی زیر ترازنامه تسعیر ارز چیست در مورد همین مثال توجه کنید:

فروش کالا با دلار ۲۰ هزار تومانی در زمان انجام معامله: ۱,۰۰۰,۰۰۰ × ۲۰,۰۰۰= ۲۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان

فروش کالا با دلار ۲۵ هزار تومانی در زمان ثبت معامله: ۱,۰۰۰,۰۰۰ × ۲۵,۰۰۰= ۲۵,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان

این مثال مربوط به شرکت‌های صادراتی بود. اما اثر تسعیر ارز در شرکت‌های وارداتی چیست؟ شرایط در شرکت‌های وارداتی و صادراتی برعکس است. همان‌طور که افزایش قیمت دلار روی شرکت‌های صادراتی اثر مثبت می‌گذارد، روی شرکت‌های وارداتی اثر زیان‌باری دارد.

مبادلات ارزی در کشور ما باید بر مبنای ریال باشد تا در دفاتر حسابداری ثبت شود.

در مورد بانک‌ها هم اگر دارایی‌های ارزی زیاد باشد، افزایش نرخ تسعیر به آن‌ها سود می‌رساند. اما اگر بدهی ارزی در مقایسه با دارایی‌های ارزی بیشتر باشد، افزایش نرخ تسعیر به ضررشان تمام می‌شود. در کشور ما میزان بدهی‌ها و دارایی‌هایی ارزی بانک‌ها یکسان است. به همین خاطر است که نرخ تسعیر ارز در سودآوری یا زیان این نهادها چندان ترازنامه تسعیر ارز چیست اثرگذار نیست.

بررسی تاثیر تغییر نرخ تسعیر ارز در بورس

در یک کلام و به صورت کلی افزایش نرخ تسعیر ارز به نفع بازار سرمایه است. با اعلام نرخ تسعیر ارز بانک ها در پایان سال مالی ۱۴۰۰ از جانب بانک مرکزی، بسیاری امیدوارند که بورس دوباره سبزپوش شود. دلیل این مسئله این است که افزایش این نرخ باعث درآمدزایی بانک‌ها و به تبع آن سوددهی بیشتر سهام بانکی در بورس می‌شود.

البته باید این مسئله‌ی مهم را مدنظر قرار بدهیم که سود حاصل از تغییرات نرخ تسعیر ارز باعث ایجاد وجه نقد عملیاتی برای بانک‌ها نمی‌شود. اما می‌توان از این سود برای افزایش سرمایه استفاده کرد. حتی اگر بانک تاکنون زیان‌ده بوده، می‌تواند از این سود برای کاهش زیانش استفاده کند. در صورتی که شرکت‌ها مطالبات و دارایی‌های خارجی زیادی داشته باشند، می‌توانند از افزایش نرخ تسعیر ارز سود ببرند و تاثیر مثبت آن را ببینند. به عنوان مثال می‌توانیم به تراز ارزی مثبت هفت میلیارد دلاری بانک ملت در بورس اشاره کنیم که با افزایش نرخ تسعیر ارز، سود زیادی کسب می‌کند.

محاسبه سود و زیان تسعیر ارزی

قیمت ارزها در حال نوسان است و مدام با کاهش و یا افزایش همراه است. همین مسئله می‌تواند روی افزایش و کاهش درآمد شرکت‌های وارداتی و صادراتی اثر بگذارد.

هنگام ثبت معاملات ارزی لازم است که مبالغ به ریال محاسبه شود. این تبدیل ارز تسعیر نامیده می‌شود. به بیان دیگر زمانی که اطلاعات تراکنش‌های ارزی بر حسب واحد پول گزارشگری بیان شود، فرایند تسعیر انجام شده است.

در مثالی که در بالا و در قالب مبادله بین دو شرکت الف و ب توضیح دادیم، مشخص شد که سود و زیان تسعیر ارزی چطور محاسبه می‌شود. به طور کلی اگر نرخ تسعیر ارز در زمان پرداخت بدهی کمتر از نرخ تسعیر در زمان معامله باشد، شرکت وارداتی از این مسئله سود می‌کند و شرکت صادراتی ضرر می‌کند. چرا که شرکت صادراتی موقع معامله مبلغی بر حسب دلار نصیبش می‌شود. اما وقتی شرکت مقابل، بدهی‌هاش را می‌پردازد و نرخ ارز کمتر شده باشد، شرکت صادراتی نیز مبلغ کمتری دریافت می‌کند.

در ثبت اولیه معاملات ارزی، لازم است که تراکنش‌ها بر اساس نرخ ارز در تاریخ انجام معامله و به ریال ثبت شوند.

حسابداری تسعیر ارز در ترازنامه

در حسابداری تسعیر اقلام ارزی در ترازنامه باید با توجه به اقلام پولی یا غیرپولی تسعیر ارز را انجام داد:

  • اقلام پولی ارزی به کمک نرخ تسعیر در تاریخ ترازنامه دوباره تسعیر می‌شوند. این اقلام شامل موجودی نقد، سپرده‌های کوتاه‌مدت، اوراق مشارکت، حساب‌ها و اسناد دریافتنی، ذخیره مطالبات مشکوک‌الوصول، مطالبات بلندمدت، حساب‌ها و اسناد پرداختنی، سود سهام و هزینه‌های تعلق گرفته و پرداخت‌نشده هستند.
  • اقلام غیرپولی که با بهای تمام‌شده‌ی تاریخی بر حسب ارز ثبت شده‌اند، لازم است که به کمک نرخ تسعیر در تاریخ انجام معامله تسعیر شوند. پس تفاوتی در آن‌ها حاصل نمی‌شود. مواردی مانند سرمایه‌گذاری در سهام، دارایی‌های ثابت مشهود و نامشهود، سرمایه، موجودی کالا، پیش‌پرداخت و پیش‌دریافت نمونه‌هایی از اقلام غیرپولی به شمار می‌روند.
  • در مورد اقلام پولی بلندمدت اگر چه نمی‌توانیم نرخ تسعیر را در تاریخ سررسید به آسانی پیش‌بینی کنیم، ولی لازم است نزدیک‌ترین و محتمل‌ترین برآورد ممکن را با توجه به اطلاعات موجود انجام بدهیم. معمولا تسعیر به نرخ تاریخ ترازنامه یکی از بهترین و محتمل‌ترین گزینه‌های در دسترس است.
  • اگر ارز چندنرخی باشد و تخصیص ارز برای بعضی از معاملات یا واحدهای تجاری بر اساس قوانین و مقررات خاصی انجام شود، ثبت اولیه و تسعیر اقلام ارزی در تاریخ ترازنامه مطابق با نرخ ارز تعین‌شده بر اساس مقررات ارزی انجام می‌شود.
  • مبلغ دفتری اقلام هم با توجه به استانداردهای حسابداری مشخص می‌شوند.

تنظیم ترازنامه تسعیر ارز

برای تنظیم ترازنامه تسعیر ارز باید به این نکته توجه کرد که آیا نوسانات ارز بالاست یا نه. اگر نوسانات کم باشد:

  • دارایی‌ها و بدهی‌ها را باید با استفاده از نرخ ارز در تاریخ ترازنامه تسعیر کرد.
  • درآمدها و هزینه‌ها به کمک نرخ ارز در تاریخ معاملات تسعیر می‌شوند.
  • تفاوت تسعیر باید در صورت سود و زیان جامع شناسایی شود.

اما در شرایطی که نوسانات ارز زیاد باشد، دیگر نمی‌توان از نرخ میانگین برای دوره استفاده کرد. پس:

  • دارایی‌ها، بدهی‌ها، حقوق صاحبان سهام، درامدها و هزینه‌ها با توجه به نرخ ارز در تاریخ آخرین ترازنامه تسعیر می‌شوند.

نرخ تسعیر در تاریخ معامله به معنای نرخ ارز در زمانی است که معامله انجام می‌شود.

جمع بندی

برای تعریف تسعیر ارز به زبان ساده باید بگوییم که فرایندی است که طی آن واحدهای پولی مختلف به یک‌دیگر تبدیل می‌شوند. مثلا وقتی معامله‌ای را که بر حسب دلار انجام شده است به ریال بیان و محاسبه می‌کنیم، فرایند تسعیر را انجام داده‌ایم. این کار با هدف مشخص شدن اثر تغییر نرخ ارز بر مبادلات شرکت انجام می‌شود که در صورت‌های مالی خودش را نشان می‌دهد. در حسابداری برای ثبت مبادلات بر حسب تسعیر ارز، سه روش وجود دارد: ممکن است نرخ روزانه‌ی ارز را در نظر بگیرند. این کار موجب می‌شود ثبت مبادلات با دقت بالایی انجام شود. احتمال دارد نرخ تسعیر را صورت ماهانه یا بر حسب دوره‌های مالی مشخصی در نظر بگیرند. هم‌چنین ممکن است نرخ ارز به صورت سالانه در نظر گرفته شود که این روش نسبت به دو روش قبلی با دقت پایین‌تری همراه است.

سوالات متداول با پاسخ های کوتاه

فرایندی که طی آن ارز یک کشور به ارز کشور دیگر تبدیل می‌شود. در جریان این فرایند، ارزش مبادلات است که به یک‌دیگر تبدیل می‌شود.

واحد پولی است که در تنظیم صورت‌های مالی در نظر گرفته می‌شود. مثلا واحد پول گزارشگری در ایران ریال است که مبادلات ارزی باید به ریال تبدیل و سپس ثبت شوند.

مشخص کردن اثر تغییر نرخ ارز بر مبادلات شرکت و درک این مسئله که آیا این تغییرات منجر به سود شرکت شده است یا نه.

ممکن است نرخ ارز به صورت روزانه بررسی شود؛ ممکن است تسعیر بر اساس مبلغ ماهانه ارز یا دوره‌های مالی مشخص انجام شود. هم‌چنین امکان دارد یک نرخ را به صورت سالانه در نظر بگیرند و بر اساس آن تسعیر ارز را انجام دهند که این روش به ویژه در شرایطی که نوسانات ارز بالاست، دقت بسیار پایینی دارد.

برای ثبت اقلام پولی در ترازنامه باید تسعیر بر اساس نرخ ارز در تاریخ ترازنامه ثبت شود ولی برای ثبت اقلام غیرپولی نرخ تسعیر در تاریخ انجام معامله مهم است.

اگر شرکت وارداتی باشد این مسئله موجب ضررش می‌شود ولی برای شرکت‌های وارداتی قضیه برعکس است.

نرخ تسعیر ارز چیست؟ – [نحوه محاسبه و ثبت حسابداری تسعیر ارز]

آیا می دانید یکی از مسائل مهم تجاری و اقتصادی در تمام دنیا تسعیر ارز می باشد! اکثر شرکت های تجاری برای انجام معاملات با سایر کشور ها مجبور می شوند، که از پول رایج کشور مقصد استفاده نمایند. حسابداران برای ثبت معاملات ارزی در دفاتر، باید با استفاده از نرخ تسعیر ارز، مبلغ معاملات را به پول رایج کشور خود تبدیل نمایند.

پس از مطالعه این مقاله شما با تسعیر ارز، مفهوم معاملات ارزی، نحوه محاسبه تسعیر ارز، ثبت حسابداری تسعیر ارز، استاندارد تسعیر ارز، اصطلاحات تسعیر ارز و … آشنا خواهید شد.

مدیران کسب و کارها
مدیران مالی شرکت ها
حسابداران

در این مقاله به مباحث زیر می پردازیم:

تسعیر ارز چیست؟

فرایند تبدیل واحد پولی تسعیر ارز نامیده می شود. در شرکت ها و سازمان ها با استفاده از روش تسعیر ارز تغییرات نرخ ارز در عملیات مالی و حسابداری بررسی شده و سپس به صورت استاندارد در صورت های مالی ثبت می گردد.

ممکن است بسیاری از شرکت ها عملیات خرید و فروش خود را با استفاده از ارز های خارجی انجام بدهند، در حالی که مطابق قوانین حسابداری کشور، مبالغ تمام حساب های شرکت باید بر مبنای واحد پول رایج کشور ثبت گردد، بنابراین برای رفع این مشکل شرکت ها باید اطلاعات رویداد های مالی خود را با استفاده از تسعیر ارز به واحد پول رایج کشور( ریال) تبدیل نموده و در دفاتر حسابداری خود ثبت نمایند.

تعریف ارز

ارز (Currency) نوعی واحد پول پذیرفته شده در کشورها است، که دولت هر کشور آن را توزیع نموده و مردم می توانند با استفاده از آن به معاملات و مبادله محصولات بپردازند. نوع ارز هر کشور با سایر کشور ها متفاوت می باشد، اما این امکان وجود دارد که یک کشور استفاده از ارز سایر کشورها در کشور خود را قانونی نماید.

یورو تنها ارزی می باشد که در چند کشور اروپایی مورد استفاده قرار می گیرد.

مفهوم معاملات ارزی

هنگامی که شرکت با استفاده از ارز به انجام معاملات بپردازد، معامله ارزی صورت گرفته است. به عنوان مثال هنگامی که شرکت شرکت برای خرید و یا فروش محصولات خود از ارز استفاده نماید، معامله ارزی انجام داده است.

تسعیر ارز به زبان ساده

تبدیل پول ملی یک کشور به واحد پول کشوری دیگر تسعیر ارز نامیده می شود و جزء مفاهیم مهم اقتصادی به حساب می آید. در کشور ما به دلیل میزان بالای نرخ تورم، تسعیر ارز توسط اغلب شرکت های تجاری ازجمله شرکت هایی که به فعالیت های واردات و صادرات مشغول هستند و همچنین شرکت های پذیرفته شده در بورس انجام می شود.

تسعیر ارز به زبان ساده

تبدیل پول ملی یک کشور به واحد پول کشوری دیگر تسعیر ارز نامیده می شود

ثبت حسابداری تسعیر ارز

ثبت حسابداری تسعیر ارز بدین طریق می باشد، که ابتدا عملیات ثبت اولیه معامله ارزی با توجه به نرخ ارز موجود در هنگام معامله به واحد ریال ثبت شده و در مرحله بعد با توجه به نوع خرید یا فروش بودن معامله تسعیر ارز ثبت می شود. حسابدار معاملات ارزی را با توجه به نوع معامله در نرم افزار حسابداری ثبت خواهد نمود.

تسعیر ارز چگونه محاسبه می شود؟

برای محاسبه تسعیر ارز می توان به سه روش روزانه، ماهیانه و سالیانه اقدام نمود. روش روزانه دقیق تر از روش ماهیانه و سالیانه می باشد، زیرا در این روش حسابداران هر روز نرخ ارز را محاسبه می نمایند.

سود و زیان تسعیر ارز چیست؟

اگر پس از انجام تسعیر ارز مانده حساب ارزی مثبت باشد، شرکت از انجام تسعیر ارز سود نموده است. اما اگر پس از انجام تسعیر ارز مانده حساب ارزی منفی باشد، شرکت از انجام تسعیر ارز زیان نموده است.

نحوه محاسبه سود و زیان تسعیر ارز

سود تسعیر ارز بدین معنی می باشد، که اگر نرخ تسعیر دلار در تاریخ پرداخت بدهی ارزی پایین تر از نرخ تسعیر دلار در تاریخ معامله باشد، شرکت از سود تسعیر ارز برخوردار خواهد شد.

زیان تسعیر ارز بدین معنی می باشد، که اگر نرخ تسعیر دلار در تاریخ پرداخت بدهی ارزی بالاتر از نرخ تسعیر دلار در تاریخ معامله باشد، شرکت از زیان تسعیر ارز برخوردار خواهد شد.

نکته: درصورتی که مانده محاسبات تسعیر منجر به سود گردد حساب سود تسعیر ارز به در بخش بستانکار و درصورتی که مانده محاسبات منجر به زیان گردد حساب سود تسعیر ارزدر بخش بدهکار ثبت می گردد.

چگونگی محاسبه تسعیر ارز در بازه های زمانی

برای محاسبه تسعیر ارز می توان در سه بازه زمانی روزانه، ماهیانه و سالیانه اقدام نمود، که در ادامه به معرفی آن ها خواهیم پرداخت.

3 روش محاسبه نرخ تسعیر ارز

برای محاسبه تسعیر ارز سه روش روزانه، ماهیانه و سالیانه وجود دارد، که در این بخش به معرفی هریک از این روش ها می پردازیم.

1. ثبت ارز با نرخ ثابت

در این روش نرخ ارز در طول یک سال به صورت ثابت درنظر گرفته شده و معاملات شرکت با توجه به نرخ درنظر گرفته شده ثبت می گردد. در انتهای سال نیز حسابداران مانده های ارز را تسعیر می نمایند و سود و زیان شرکت را محاسبه خواهند نمود.

چگونگی محاسبه تسعیر ارز

ثبت ارز با نرخ ثابت در تسعیر ارز

2. ثبت دوره ای نرخ متغیر ارز

در این روش نرخ ارز به صورت ماهیانه و یا بر اساس دوره ترازنامه تسعیر ارز چیست مالی ثبت می گردد و سپس عملیات تسعیر ارز انجام می شود.

3. ثبت روزانه نرخ متغیر ارز

در این روش نوسانات نرخ ارز در هر روز ثبت شده و تسعیر ارز انجام می شود. این روش دارای در مقایسه با دو روش دیگر دقیق تر می باشد.

مثال محاسبه نرخ تسعیر ارز

برای درک راحت تر محاسبه تسعیر ارز در ادامه به یک مثال می پردازیم.

فرض می نماییم شرکت A که شرکتی ایرانی است، کالایی را به مبلغ 20000 دلار به صورت نسیه به شرکت B که شرکتی خارجی است فروخته است. در تاریخی که این معامله ارزی انجام شده است، نرخ دلار 30000 ریال بوده است. حال ثبت معامله ارزی انجام شده در دفاتر حسابداری شرکت A به صورت زیر می باشد.

حساب دریافتی شرکت B: 30,000,000

بابت فروش کالا به شرکت B :1000 دلار

حال فرض می نماییم در زمانی که تسعیر ارز ثبت شده است، نرخ ارز به مبلغ 35000 ریال می باشد. به دلیل ثبت فروش در ترازنامه حساب دریافتی ترازنامه تسعیر ارز چیست و با توجه به این که حساب دریافتی جزء اقلام پولی به حساب آمده است، لازم است که با تاریخ ترازنامه نیز مجددا تسعیر محاسبه گردد.

100,000,000= ( 30,000–35,000 ) * 20,000

بنابراین سود تسعیر مبلغ 100,000,000 می باشد. حال اگر قیمت یورو پایین می آمد شرکت متحمل ضرر میشد.

نمونه حسابداری نرخ تسعیر ارز

برای شرح حسابداری نرخ تسعیر ارز به بررسی یک مثال واقعی می پردازیم.

شرکت البرز در تاریخ 02/02/1397 قطعاتی را از کشور آلمان به مبلغ 1000 دلار خریداری کرده است. قیمت دلار در تاریخ خریداری قطعات برابر با 4000 تومان بوده است. در تاریخ 05/04/1397 قیمت دلار مبلغ 5000 تومان و در تاریخ 12/09/1397 قیمت دلار برابر با 6500 تومان بوده است.

در تاریخ خرید دارایی مبلغ 4,000,000 تومان در سیستم ثبت می گردد.

دارایی/ ماشین آلات 4,000,000

حساب پرداختنی تجاری ]ارزی[ 4,000,000

حال به دلیل افزایش نرخ ارز و عدم وجود حفاظ در برابر بدهی، زیان تسعیر ارز را شناسایی نمی کنیم، بلکه مبلغ تفاوت را به بهای تمام شده اضافه می کنیم.

دارایی / ماشین آلات 2,500,000

ح پرداختنی تجاری ]ارزی[ 2,500,000

ثبت تصفیه حساب به شرح زیر است:

ح پرداختنی تجاری ]ارزی[ 6,500,000

موجودی نقد و بانک 6,500,000

لازم به ذکر می باشد درصورتی که تسویه حساب با شرکت خارجی در سال مالی آینده انجام شود، سود و زیان تسعیر ارز نیز باید در پایان سال مالی شناسایی شود.

ترازنامه تسعیر ارز چیست؟

ترازنامه تسعیر ارز نوعی صورت مالی ترازنامه تسعیر ارز چیست می باشد، که اقلام پولی و اقلام غیرپولی در آن درج می شود.

نحوه تنظیم ترازنامه تسعیر ارز

نحوه تنظیم ترازنامه تسعیر ارز مانند سایر ترازنامه ها بوده و براساس معادله حسابداری انجام خواهد شد. مواردی که در ترازنامه تسعیر ارز ثبت می گردند، شامل اقلام پولی و اقلام غیر پولی می باشد.

در ترازنامه تسعیر ارز چه مواردی ذکر می شود؟

در ترازنامه تسعیر ارز اقلام پولی و اقلام غیر پولی قرار داده می شوند.

اقلام پولی

اقلام پولی شامل مواردی مانند دارایی ها، ترازنامه تسعیر ارز چیست بدهی ها و پول نقد می باشد (که با مبلغ مشخصی به صورت نقد دریافت و پرداخت خواهد شد.) با نرخ ارز در تاریخی که در ترازنامه تنظیم می شود، مجددا تسعیر شده و ممکن است در نرخ تسعیر ارز تفاوت وجود داشته باشد.

چند نمونه از اقلام پولی عبارتند از: موجودی نقد، سپرده ای کوتاه مدت و اوراق مشارکت

اقلام غیر پولی

اقلام غیر پولی به مواردی گفته می شود که تسعیر ارز با نرخ ارز در تاریخ انجام معامله صورت می گیرد ترازنامه تسعیر ارز چیست و در نرخ تسعیر ارز تغییری مشاهده نخواهد شد.

چند نمونه از اقلام غیرپولی عبارتند از: موجودی کالا، پیش پرداخت و پیش دریافت

استاندارد تسعیر ارز چیست؟

تسعیر ارز دارای استاندارد هایی می باشد که باید همه آن ها رعایت شوند. مهم ترین استاندارد مرتبط با تسعیر ارز استاندارد شماره 16 می باشد که در ادامه به معرفی آن می پردازیم.

استاندارد شماره 16 تسعیر ارز

استاندارد شماره 16 تسعیر ارز در دو مورد به کار گرفته می شود که عبارتند از :

  • تسعیر معاملات ارزی
  • تسعیر صورت های مالی عملیات خارجی که از طریق تلفیق یا روش ارزش ویژه در صورت های مالی واحد تجاری منعکس می شود.

استاندارد شماره 16 تسعیر ارز گسترده بوده شرح و بررسی این استاندارد در این مقاله نمی گنجد، به همین جهت فایل کامل آن را در انتهای صفحه قرار داده ایم. شما می توانید با دانلود فایل آن متن کامل استاندارد را مطالعه نمایید.

نکات مهم مربوط به تسعیر ارز

تا این بخش سعی نمودیم اطلاعات جامعی در اختیار شما عزیزان قرار بدهیم، در این بخش از مطالب نیز به شرح نکات مهم تسعیر ارز خواهیم پرداخت.

نکات مهم تسعیر ارز

نکات مهم تسعیر ارز

سایت های استعلام نرخ ارز

برای استعلام نرخ ارز سایت های مختلفی وجود دارد، سایت سنا به آدرس (https://www.sanarate.ir )، سایت نیما به آدرس (www.ntsw.ir) و آرشیو نرخ ارز بانک مرکزی از جمله سایت هایی می باشند، که کاربران می توانند با مراجعه به آن ها به بررسی و استعلام نرخ ارز بپردازند.

افزایش نرخ تسعیر ارز بانک ها

در سال 99 بانک مرکزی نرخ جدید تسعیر ارزی برای گزارشگری منتهی به شهریور ماه را برای هر یور مبلغ 12900 تومان و برای هر دلار مبلغ 11000 تومان اعلام نموده است.

نرخ های ذکر شده در عمکرد بانک های ملت، تجارت، آینده، صادرات، شهر، سرمایه، پارسیان، اقتصاد نوین، پست بانک ایران، بانک سامان و بانک خاورمیانه تاثیر معنادار خواهد گذاشت.

اصطلاحات مرتبط با تسعیر ارز

عملیات خارجی و واحد پول گزارشگری 2 اصطلاح پرکاربرد تسعیر ارز می باشند که در ادامه به شرح آن ها می پردازیم.

عملیات خارجی

واحدی های تجاری به صورت فردی یا وابسته یا مشارکت خاص و یا شعبه واحد تجاری گزارشگر که استقرار و یا اداره فعالیت های آن ها در خارج از کشور ایران انجام می شود، عملیات خارجی نام می گیرند.

واحد پول گزارشگری

پول گزارشگری واحد پولی می باشد که در صورت های مالی استفاده می شود. بنابراین هنگامی که یک واحد تجاری معاملات خود را با استفاده از ارز انجام می دهد، برای ثبت معاملات ارزی خود در صورت های مالی، باید معاملات ارزی خود را به واحد پول گزارشگری که همان ریال می باشد تسعیر نماید.

ارتباط تسعیر ارز با تورم و رشد نقدینگی

تسعیر ارز موجب تغییر در رشد نقدینگی و تورم می شود، اما تاثیر آن به قدری نمی باشد که سبب ایجاد تورم افسارگسیخته و ایجاد مشکل در اقتصاد کشور گردد. برای کنترل و جلوگیری از نوسانات تورمی که پس از ورود منابع حاصل از درآمد ارزی در کشور ایجاد می شود، لازم است مجلس شورای اسلامی بر ساز و کار های اجرایی مناسب و تعهدات دولت ها نظارت نماید.

نتیجه گیری

با توجه به این که اکثر شرکت ها برای خرید و یا فروش محصولات خود به سایر کشور ها در جهان معاملات ارزی انجام می دهند و از پول رایج کشور های دیگر استفاده می نمایند و مطابق استاندارد های حسابداری کشور ایران، تمام رویداد های مالی در دفاتر حسابداری باید با واحد پول رایج کشور ثبت گردند، اهمیت بسیار بالای تسعیر ارز آشکار می شود.

با استفاده از تسعیر ارز حسابداران واحد پول سایر کشور ها را به واحد پول کشور ایران (ریال) خود تبدیل نموده و سپس مبلغ معاملات را به ریال در دفاتر حسابداری ثبت می نمایند. برای تسعیر ارز لازم است که نرخ ارز بررسی گردد، برای بررسی و انجام نرخ تسعیر ارز سه روش روزانه، ماهیانه و سالیانه وجود دارد.

درصورتی که سوال و یا نظری درباره مقاله نرخ تسعیر ارز دارید، می توانید از طریق درج کامنت برای این مقاله با ما در ارتباط باشید.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.