قرارداد هوشمند


قرارداد هوشمند در بستر بلاک‌چین

قرارداد هوشمند یا Smart Contract چیست؟

قرارداد هوشمند یا Smart Contract چیست؟

قرارداد‌ هوشمند چطور به کسب و کار ارزدیجیتال کمک می‌کند؟

قرارداد هوشمند، اسمارت کانترکت، قرارداد بلاک‌چین یا Smart Contract عبارات مترادفی هستند که بیشتر از دو دهه‌ در حوزه دیجیتال به کار برده شده است. با گسترش حیطه دیجیتال مفاهیم آن در صنایع دیگر هم استفاده شدند. در این مورد، عبارت قرارداد هوشمند از حیطه IT به زنجیره تامین، بیمه، سلامت و لجستیک نیز وارد شد. و زمانی که توانایی قرارداد‌های هوشمند برای به ثمر رساندن توافق‌های کسب و کاری ایمن و سریع در نظر گرفته می‌شوند، عجیب نیست که این روزها این مفهوم محبوب و پر کاربرد شده است.
در این مقاله به مفهوم قرارداد هوشمند، نحوه کارکرد آن‌ها و استفاده از Smart Contracts در موقعیت‌های متفاوت می‌پردازیم.

یک تاریخچه خیلی کوتاه

اولین بار در سال ۱۹۹۴ نیک زابو Nick Szabo، محقق علوم کامپیوتر امریکایی ایده قرارداد‌های هوشمند را معرفی کرد. جالب است که بدانید، نیک زابو ۱۰ سال پیش از اختراع بیت کوین یک ارز مجازی به نام Bit Gold را در سال ۱۹۹۸ ساخت. شایعه‌ یا گمانی وجود دارد که ادعا می‌کند نیک زابو همان ساتوشی ناکاموتو مخترع بیت کوین است، که البته زاتو خود این ادعا را به کررات رد کرده است.
اولین باری که زابو مفهوم قرارداد هوشمند را معرفی کرد، قرارداد‌ها را به عنوان پروتوکل‌های تراکنش کامپیوتری در نظر گرفت که وظیفه اجرای مفاد قرارداد را بر عهده داشتند.

در لینک زیر می‌توانید مقاله نیک زابو ( ایده قرارداد‌های هوشمند) را مطالعه کنید:

قرارداد هوشمند یا Smart Contract چیست؟

به طور خلاصه قرارداد قرارداد هوشمند هوشمند، یک برنامه نرم افزاری در شبکه بلاکچین است که به عنوان یکی از بلاک‌های این شبکه ذخیره شده است. این برنامه یا “قرارداد” می‌تواند شامل بخش‌های متعددی باشد ولی ماهیت اصلی آن بر مبنای یک فرمول یا شرط برنامه نویسی If/Else است. هر کد If/Else شامل مجموعه از شرط‌ها یا Condition‌ها است که اگر برآورده شوند یک نتیجه حاصل شده و آن شرط برآورده نشود، نتیجه دیگری حاصل می‌شوند.

مهم‌ترین افزوده بلاک‌چین به این قرارداد‌ها، فاکتور مالی است. در قراداد‌ هوشمند بلاک‌چین، واحد مالی جا به جا شده در نتیجه عقد قرارداد، ارز دیجیتال (اتریوم یا بلاک‌چین) است.

پس اجرای قرارداد هوشمند رمز ارز، وابسته به اجرای کامل شروط نوشته شده در آن است. یک تمایز مهم بین قرارداد‌های هوشمند و قراردادهای کاغذی، اهمیت اجرای تمامی بند‌ها و شروط قرارداد است. به این معنا که در قرارداد‌های هوشمند امکان ندارد بتوان از شرطی بدون اجرای آن گذشت، یا در یکی از نسخه ‌های قرداد جعل کرد و یا به هر صورتی بین دو نسخه قرارداد تفاوتی ایجاد کرد. دلیل این مسئله ویژگی‌های برنامه‌نویسی شده و ماهیت ذخیره شدن قرارداد بر روی بلاک‌ چین است. Smart Contract بر روی بستر بلاک‌چین کار می‌کند، یک بلاک مستقل از بلاک چین است و تمامی ویژگی‌های ذاتی بلاک چین را به ارث برده است. همانقدر که نمیتوان در زنجیره بلاک‌های بلاکچین تفاوتی ایجاد کرد، در جزئیات بلاک‌ها نیز نمیتوان تغییری ایجاد کرد. پس ویژگی‌های مهم قرارداد هوشمند، تغییر ناپذیری و توزیع‌پذیری، نبود طرفین سوم و اجرای هوشمند است.

ویژگی‌های کلیدی قرارداد‌های هوشمند

این ویژگی ها را در ادامه بررسی می‌کنیم:
۱- تغییر ناپذیری
این ویژگی به ثابت بودن شروط قرارداد اشاره دارد. قرارداد‌های هوشمند پارامتر‌های متعددی برای چک کردن زیر بخش‌های خود دارد. یکی از مهم‌ترین این پارامتر‌ها زمان ثبت شده یا TimeStamp‌ هستند. زمانی که این پارامتر را با Real-Time یا آنی بودن قرارداد هوشمند و اجرای بی توقف آن ترکیب می‌کنید عملا امکان جعل ساده نخواهد بود.

۲- توزیع‌پذیری
زمانی که قرارداد هوشمند به عنوان یک بلاک در بلاک‌چین ثبت می‌شود، تمامی اعضای آن زنجیره بلاک چین می‌توانند قرارداد را تایید کند. در این زنجیره سلسله مراتب سازمانی وجود ندارد پس نظر یک فرد از دیگری مهم تر نیست که بتواند اعمال سلیقه کند و همین مسئله در راستای حفظ اعتبار قرارداد بسیار مهم است.

۳- نبود طرفین سوم
فرد واسطی در تنظیم قرارداد هوشمند وجود ندارد. تمام مراحل این فرایند از ایجاد تا اجرای و در نهایت اتمام قرارداد به صورت هوشمند اجرا می‌شود. پس حتی در صورتی که بین طرفین قرارداد مشکلی پیش بیاید هم نظر جهت گیری شده‌ای نمی تواند منجر به تغییر مفاد قرارداد شود. (لازم به ذکر است که شروط قرارداد‌های هوشمند مشخص هستند پس در بسیاری از موارد امکان بد فهمی در درک بندهای قرارداد وجود ندارد.)

Smart Contract چطور کار می‌کند؟

یه تعریف کوچیک از بلاک چین که پیش تر در بلاگ به تفصیل در مورد آن نوشته ایم:

پس میتوان گفت که blockchain، یک سری از سوابق تغییرناپذیر اطلاعات است که توسط یک خوشه رایانه که متعلق به هیچ یک از واحدها نیست اداره می شود. هر یک از این داده ها (یعنی بلوک) با استفاده از اصول رمزنگاری (یعنی زنجیره) به یکدیگر متصل شده و امنیت آن‌ها تامین می‌شود. اگر اطلاعات یک خرید شما به صورت یک بلاک ذخیره شده باشد و شما دوباره همان خرید را در نوبت دیگری انجام دهید، بلاک متفاوتی به شما اختصاص داده می‌شود و همین دلیل سوابق تراکنشات شما دقیق ذخیره سازی می‌شود.
از مقاله Blockchain چیست؟

فرایند انتقال ارز دیجیتال را در نظر بگیرید، طبیعتا اولین کاری که انجام می‌دهید ورود به والت ارز دیجیتال است. در قرارداد‌ هوشمند نیز دقیقا گام اولیه همین است. حال قرارداد هوشمند با این که برای هر تراکنش روی بلاک چین یک قراداد هوشمند منحصر به همان تراکنش روی بلاک چین اجرا می‌شود، بین این قرارداد‌های هوشمند با قراداد هوشمند عادی تفاوت‌هایی وجود دارد و این تفاوت ها بر مبنای چند ویژگی اصلی شناسایی می‌شوند:

۱- این تراکنش های هوشمند به خودی خود یک کد Compile شده از قراداد هوشمند را شامل می‌شوند. این کد مشابه همان عامل شناسایی دیجیتالی (بگوییم DNA دیجیتال( است که بعدا تبدیل به بخشی از زنجیره و بدنه بلاک چین می‌شود.

۲- برای این که بتوان قراداد هوشمند را پیدا کرد، بلاک چین از یک Attribute انجصاری که به آدرس دریافت ‌کننده در تراکنش موضوع قراداد هوشمند اشاره دارد، استفاده می‌کند.

تراکنش‌هایی که با این ویژگی ها انطباق دارند، یک قراداد هوشمند در بلاک چین نیز دارند. که به وسیله روش‌های سنتی Mine کردن ارز به ازای آن‌ها بلاک جدیدی ایجاد شده است. در نهایت زمانی که تراکنش روی بلاک چین قرار گرفت، کد درون ان بلاک اجرا شده و قراداد ان تراکنش نیز به طور کامل به بلاک چین اضافه می‌شود. در تصویر زیر می‌توانید این مسیر را به ترتیب ببینید:

قرارداد هوشمند چیست؟

برای ایجاد یک قرارداد هوشمند یا Smart Contract به چه چیزهایی نیاز دارید؟

قرارداد هوشمند ۳ ستون اصلی دارد، که در صورت عدم حضور هر یک از این ستون‌ها، امکان ایجاد و اجرای قراداد هوشمند نیست

در حال حاضر بسیاری از فریم‌ورک‌های بلاک چین، قراداد‌های هوشمند را به زیرساخت خود اضافه کرده اند و به کابران این امکان را می‌دهند که از قراداد‌های هوشمند رمز ارز استفاده کنند. در بین این فرم ورک ها می‌توان به اتریوم، HYperLedger، Polkadot و سولانا اشاره کرد.

۲- زبان برنامه نویسی:

همه قرادادهای هوشمند، برنامه‌های نوشته شده با یک زبان برنامه نویسی هستند که با توجه به همان زبان برنامه نویسی نیز ممکن است Feature ‌های متفاوتی داشته باشند. یکی از بهترین زبان‌های به کار رفته برای توسعه قراداد‌های هوشمند زبان به کار رفته در بلاک‌چین اتریوم یعنی Solidity و Vyper است.

۳- کریپتوکارنسی یا رمز ارز

سوال مهم و اساسی بعدی، آیا برای ورود یک قرارداد هوشمند نیاز به ارز دیجیتال است؟ در بسیاری از موارد قراداد‌های هوشمند وابسته به ارز دیجیتال هستند. بسیاری از بلاک‌چین‌های سازگار با قراراد هوشمند نیز از کریپتوکارنسی خودشان برای اجرای اجرای قرارداد هوشمند استفاده می‌کنند. یعنی به فرض اگر قصد اجرای یک قراداد دیجیتال روی فریم‌ورک بلاک چین پولکادکس داشته باشید، ارز به‌کار رفته برای اجرای قرارداد، Dot خواهد بود.

در نهایت قرارداد هوشمند چه شکلی دارد؟

قراداد هوشمند یک برنامه کد نویسی شده است و مراحل ایجاد آن نیز مشابه فرایند‌های لازم برای کدنویسی هر برنامه دیگری است، یعنی

۱- نرم افزاری که کد قرارداد باید به وسیله آن نوشته شود آماده می‌شود

۲- اهداف و معماری قرارداد بر مبنای نیازهای اولیه و خروجی‌های مد نظر شناسایی شده و شکل می‌گیرند

۳- قراداد کد نویسی شده و در بلاک‌چین Deploy می‌شود.

تصویر بخشی از کد یک اسمارت کانترکت نوشته شده به زبان Solidity است که شباهت های زیادی به JavaScript و C++ دارد.
سورس:

نمونه یک Smart Contract

از سایت e-xpertsolutions

هر فردی که به زبان برنامه نویسی قرارداد‌های هوشمند تسلط داشته و نرم‌افزار و سیستم مد نظر برای آن را داشته باشد، می‌تواند یک قراداد هوشمند را کد‌نویسی کند.

طبیعتا این فرایند بسیار تخصصی و فنی است، چرا نحوه کد‌نویسی و الگوریتم های به کار رفته در این قرارداد‌ها بسیار مهم هستند. پس عموما بهتر است به شرکت‌هایی که در این حوزه تخصص دارند و دانش کافی برای پیاده سازی یک زیرساخت استاندارد برای قراداد‌ دارند مراجعه شود.

چه صنایعی از قرارداد‌های هوشمند استفاده می‌کنند؟

واقعیت این‌جاست که این سوال پاسخ مشخصی ندارد. بسیاری از صنایع هستند که از فواید Smart Contract می توانند به صورت مستقیم یا غیر مستقیم استفاده کنند. ولی به طور کلی صنایعی که مشخصا این مدل قرارداد‌ها می تواند برای فرایند‌های کاری آن‌ها منفعت داشته باشند را در ادامه لیست کرده ایم:

۳- امنیت دیجیتال

۴- فرایند‌های تجاری

۶- بیمه (به خصوص ماشین)

صنعت بیمه و قرارداد هوشمند

به خصوص در مورد فرایند‌های تجاری پیش‌تر در بلاگ از مارکت پلیس فروش NFT مانند مارکت پلیس OpenSea صحبت کرده ایم. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌هایی که امکان خرید و فروش هوشمند و اتومات را در چنین سیستم‌هایی ممکن می‌کند، قرارداد هوشمند است.
پیشنهاد می‌کنیم این دو مقاله را نیز برای آشنایی بیشتر با فرایند‌های سیستمی که بر زنجیره بلاک‌چین فعالیت می‌کند، مطالعه کنید.

چرا از قرارداد هوشمند یا Smart Contract در فرایند‌های کسب و کار استفاده کنید؟

احتمالا این سوال را از خودتان یا مشاور نرم افزاری شرکت‌تان می‌پرسید. منطقی است، بسیاری از ترند‌های تکنولوژی با سرعت زیادی محبوب و می‌شود و در بسیاری مواقع دلیل این محبوبیت مشخص نیست. ولی در مورد این مسئله باید به منفعت‌های مشهود و مزایایی که این تغییر بسیار بزرگ در فرایند‌های کسب و کار می تواند به دنبال بیاورد نگاهی داشت.

احتمالا این روزها عبارت تحول دیجیتال را زیاد می‌بینید که طبیعی است، به خصوص با پررنگ‌تر شدن نقش بلاک‌چین، IoT و هوش مصنوعی در تکنولوژی این تجسم که می‌توانیم تکامل و تحول کسب و کار به حالتی کاملا هوشمند را ببینیم، بیشتر و بیشتر به واقعیت نزدیک تر شده است.
مزیت‌های زیر تنها چند مورد از مزایایی هستند که این قرارداد‌ها می توانند برای کسب و کار شما داشته باشند.

۱- امنیت
۲- سرعت و هزینه پایین تر
۳- استاندارد بودن جامع
۴- دقت
۵- شفافیت
۶- خودگردانی Autonomy: به این معنا که قرارداد های هوشمند ظرفیت عملکرد مستقل بدون نیاز به نظارت و دخالت عامل انسانی یا اپراتور را دارند.

حال تصور کنید که این قرارداد‌ها چه تفاوت‌هایی می‌تواند در زندگی روزمره شهروندان یک جامعه و یا کارمندان یک شرکت ایجاد کنند. تصور کنید به عنوان یک صاحب کسب و کار با حذف عوامل واسط در عقد قرارداد چه میزان از اتلاف وقت و انرژی کارمندانتان کم‌تر می‌شود. و یا به چه سرعت و اعتمادی می‌توانید قراردادی با مشتریان خود عقد کنید.

توضیح درباره حسابرسی قرارداد هوشمند سولانا و اتریوم

حسابرسی قرار دادهای هوشمند عبارت است از بررسی دقیق کد پروژه های ارزهای دیجیتال و مشخص کردن آسیب پذیری های امنیتی است.

قرارداد های هوشمند یک چرخ دنده حیاتی برای اکوسیستم رمزارزها هستند و موارد استفاده زیادی را برای فناوری بلاکچین ایجاد کرده اند.

اما برای توسعه دهندگانی که به صرافت در حال کد نویسی هستند، باید ایمنی اولویت شماره یک باشد. بهره برداری از قراردادهای هوشمند میتواند سرمایه‌های کاربر را در معرض خطر قرار دهد و همه ما سرفصل‌های هکهایی را دیده ‌ایم که در آن مبالغ هنگفتی از پول تلف شده است.

حسابرسی به یک سازمان مستقل اجازه میدهد تا چرخ های یک قرارداد هوشمند را کنار بگذارد و آسیب‌ پذیری‌ها را قبل از اینکه توسط عوامل مخرب شناسایی شوند شناسایی کند. این امر میتواند به پروژه های رمزارزی برای دستیابی به اعتبار کمک کند و در عین حال به کاربران آرامش خاطر بدهد. حسابرسی ها معمولا قبل از اجرای قراردادهای هوشمند انجام میشوند، چراکه پس از بارگذاری در شبکه، تعمیر آنها میتواند دشوار باشد.

معمولا قراردادهای هوشمند در زنجیره‌های بلوکی از جمله اتریوم و سولانا پیدا میشوند.

2-حسابرسی قرارداد هوشمند اتریوم چطور کار میکند؟

بهترین شرکت های امنیتی از طریق استرس تست کد را بررسی میکنند تا ببینند در طیف وسیعی از سناریوها به چه صورت عمل خواهند کرد.

کارشناسان میگویند برای یک پروژه مهم است که مشخصات فنی کامل و واضحی ارائه کند و در حالت ایده آل، اسنادی از روند استقرار را ارائه نمایید.

این حسابرسی ها تنها برای کشف مسائلی نیست که هکرهای کلاه سیاه میتوانند از آنها استفاده کنند، بلکه نقص هایی را میتواند نشان دهد که میتواند مانع از کارکرد صحیح قرارداد هوشمند اتریوم بشود.

بررسی بردارهای حمله نشان میدهد که این حمله ها میتوانند نسبتا فنی باشند اما این حمله ها شامل حملات تکراری میشوند که در آن انتقال داده های معتبر به طور مکرر توسط عوامل مخرب به منظور اجرای فعالیت های جعلی انجام میگیرد. سایر موارد عبارتند از حملات ورود مجدد، حملات ترتیب مجدد و حملات آدرس کوتاه.

پس از تکمیل تحقیقات، پروژه‌های رمزارز گزارش مفصلی از آسیب‌ پذیری‌های درون کد خود دریافت خواهند کرد که به همراه توصیه‌هایی در مورد چگونگی کاهش تأثیر آنها یا حذف کامل آنها ارائه میشود.

در نتیجه منابع ذخیره شده از طریق یک حسابرسی مؤثر میتواند بسیار بیشتر از هزینه باشد و همچنین میتواند از آسیب به شهرت جلوگیری کند.

3-آیا ممیزی قرارداد هوشمند سولانا متفاوت است؟

حسابرسی قراردادهای هوشمند بسته به کد بلاکچینی که بر اساس آن ساخته شده اندکی متفاوت خواهد بود.

آسیب پذیری های امنیتی رایج در سولانا میتواند شامل بررسی های مالکیت از دست رفته باشد، به این معنی که مهاجمان میتوانند از پیکربندی های جعلی برای دور زدن کنترل های دسترسی استفاده کنند.

و در حالی که قراردادهای هوشمند میتوانند توابع را از قراردادهای هوشمند خارجی تمیز دهند، خرابی های اعتبار سنجی میتواند به این معنا باشد که هکرهای کلاه سیاه فرصتی برای ارائه ورودی های مخربی که بر شیوه عملکرد کد تاثیر میگذارد دریافت میکنند.

شرکت های حسابرسی برتر به قرارداد هوشمند سولانا بر اساس کیفیت اسناد، قرارداد هوشمند امنیت، کیفیت معماری و کیفیت کد دسترسی خواهند داشت و همچنین آسیب ‌پذیری ها یک سطح شدت را نیز تعیین میکنند، به این معنی که اول از همه میتوان با مسائل حیاتی تجاری مقابله کرد.

4-حسابرسی قراردادهای هوشمند چطور برای پروژه های رمزارز سودمند است؟

حسابرسی ها برای رفع هرگونه پیچیدگی در یک پروژه رمزارز و اطمینان از آماده بودن کد برای استفاده عموم حیاتی هستند.

هکرها تنها در سه ماهه اول سال 2022 در 78 حادثه مسئول سرقت 1.3 میلیارد دلار بوده اند و قرارداد هوشمند دو سوم این حملات به بلاکچین اتریوم و سولانا بوده است.

اما چه چیزی باعث میشود تا پروژه های خاص هدفمند بشوند و حسابرسی قرارداد هوشمند چگونه میتواند به آنها کمک کند؟

دلایل رایج شامل اولویت پروژه های رمزنگاری سرعت و عدم توجه به زمان برای حسابرسی جامع از یک ارائه دهنده قابل معتبر است.

آنها همچنین ممکن است برای انجام بررسی های امنیتی به تیم های داخلی خود متکی باشند. اگرچه این کار از نظر مالی معقول به نظر میرسد اما این خطر اینکه کارکنان داخلی در مورد آخرین تکنیک های هک مورد استفاده توسط بازیگران مخرب به روز نباشند وجود خواهد داشت.

همچنین ناگزیر برخی باور خواهند که به این راحتی شکست نخواهند خورد اما از خود راضی بودن، دشمن شماره یک در فضای کریپتو بشمار میرود و حتی بهترین پروژه ها نیز میتوانند قربانی هک بشوند.

5-حسابرسی قرارداد هوشمند چقدر هزینه دارد؟

همانطور که احتمالا انتظار درید این موضوع بستگی به پیچیدگی یک قرارداد هوشمند دارد.

با توجه به گفته هکن (Hacken) این مبلغ میتواند تا 500000 دلار برای پروژه‌های بزرگتر که در آن خطوط کد بیشتری وجود دارد و همچنین به دلیل طولانی تر شدن ساعتهای مهندسی اضافی افزایش داشته باشند.

این شرکت استدلال میکند که این هزینه ‌ها در مقایسه با آسیبهای اقتصادی که آسیب ‌پذیری قرارداد هوشمند میتواند به همراه داشته باشد پر رنگ نیست.

هکن از داده‌ هایی نقل میکند که نشان میدهد در سال 2021، 80 درصد از حوادثی که بر برنامه‌های غیرمتمرکز مربوط به قراردادهای هوشمند تأثیر میگذارند با ضرر 6.9 میلیارد دلاری همراه هستند.

با بازکردن بیشتر این موضوع در میابیم که هزینه متوسط هر پروژه 47 میلیون دلار است. به نوعی اکنون 500000 دلار خیلی ارزان تر به نظر میرسد.

در مجموع و تا کنون در سال 2022، 60 درصد از مشتریان مبتنی بر اتریوم بوده اند.

و تفاوتی که میتواند ایجاد کند این است که بعد از حسابرسی، حداقل یک باگ مهم در 80٪ پروژه ها کشف شد. اما هکن میگوید که فقط 75 درصد به طور کامل بر اساس گزارش حسابرسی قبلی عمل کرده‌ اند و بقیه آنها نتیجه‌ گیری را نادیده گرفته یا فقط تعداد کمی از توصیه‌ها را در نظر گرفته‌ اند و در نتیجه امتیاز امنیتی کمتری داشتند.

6-حسابرسی های قرار داد هوشمند چقدر طول میکشد؟

این فرآیندی است که بسته به سرعت عملکرد یک پروژه رمزارز چندین هفته به طول می انجامد

هکن میگوید که ممیزی های اولیه معمولا بسته به پیچیدگی و اندازه قرارداد هوشمند بین 2 تا 14 روز به طول می انجامد و اگر فوری باشد، این بررسی ها میتوانند تسریع شوند. باز هم برای پروتکل های بزرگتر ممکن است طولانی تر شود مثلا در برخی موارد حتی تا 30 روز.

در این نقطه، به یک پروژه توصیه هایی در مورد مواردی که باید اصلاح شوند داده میشود و اینکه این تغییرات تا چه اندازه سریع انجام میشود به آنها بستگی دارد. سپس حسابرسان مانند Hacken یک بررسی اصلاحی ارائه میکنند تا اطمینان حاصل کنند که تمام آسیب‌ پذیری‌ها با استاندارد بالا اصلاح شده‌ اند.

7-آیا حسابرسی قرارداد های هوشمند تصویر کریپتو را بهبود خواهند داد؟

تکنولوژی بلاکچین در حال تبدیل شدن به بخش بزرگتری از زندگی ما است وشرکتهای حسابرسی مانند هکن اطمینان حاصل میکنند که پروژه‌های رمزنگاری بهترین خود را انجام خواهند داد.

بهبود کیفیت قرارداد های هوشمند به کاهش آن دسته از عناوین ناخوشایند در مورد هک‌های بزرگ در مطبوعات کمک میکند و شهرت و اعتبار پروژه‌های کریپتویی را در چشم عموم افزایش میدهد.

پس از انجام تحقیقات، هکن لیبل هایی را ارائه میکند تا اطمینان حاصل شود که پروژه های تایید شده میتوانند اعلام کنند که توسط هکن در یک وبسایت رسمی مورد حسابرسی قرار گرفته اند.

همچنین گزارشات در مورد حضور رسمی یک پروژه رمزنگاری در وبسایت های بزرگی مانند CoinMarketCap و CoinGecko پیوست میشود.

رایج ترین انواع قراردادهایی که شرکت با آنها تعامل دارد شامل توکن، فروش توکن، مبادله، ERC-721، سواپ فارمینگ، استیک کردن، ERC-20، BEP-20 و استخر پاداش است.

هکن در حال حاضر عضو اتحاد Enterprise Ethereum و بنیاد سولانا است و در نظر دارد که تا سال 2024 20 درصد از سهم بازار امنیت سایبری Web3 را به دست بیاورد.

قرارداد هوشمند چیست؟ مفهوم قرارداد هوشمند به زبان ساده

قرارداد هوشمند چیست

قرارداد هوشمند پروتکلی برای ایجاد یا بهبود قراردادهاست که با در نظر گرفتن شرایط درج شده در قرارداد، تمامی اقدامات پیش‌بینی شده در آن را به طور خودکار انجام می‌دهد. این نوع از قراردادها باعث می‌شوند تا تراکنش‌های معتبر بدون دخالت واسطه‌ها یا همان اشخاص ثالث انجام شود و در واقع پروتکلی کامپیوتری هستند که برای تسهیل، تأیید و یا اجرای یک معامله به صورت دیجیتالی ایجاد شده‌اند. در این روند تمام تراکنش‌ها قابل ردیابی و برگشت ناپذیر هستند.

تفاوت با قرارداد معمولی

اولین نکته‌ای که قراردادهای هوشمند را از دیگر انواع قراردادها متمایز می‌کند، وابسته نبودن آن به واسطه‌ها در انجام تراکنش‌هاست. قرارداد هوشمند کدی است که در بستر بلاکچین فعال می‌شود و شرایط یک توافق‌نامه بین دو طرف را بررسی و اجرا می‌کند.

اجرایی شدن یک قرارداد هوشمند مثل قراردادهای معمولی احتمالی نیست. وقتی یک قرارداد هوشمند روی یک بلاکچین آزاد مثل اتریوم اجرا شود، دیگر حتی خود برنامه‌نویس قرارداد نیز نمی‌تواند جلوی اجرا شدن آن را بگیرد و فرآیند تراکنش را متوقف کند.

خاصیت اصلی بلاکچین، غیرمتمرکز بودن آن است. وقتی قرارداد هوشمند شما روی بلاکچین ثبت شود، این قرارداد بین نودهای شبکه به اشتراک گذاشته می‌شود تا همه یک نسخه از آن را داشته باشند. به همین خاطر جلوگیری از اجرا یا دستکاری در آن غیرممکن است و انگار که شما چندین شاهد غیرقابل انکار داشته‌اید که بر اجرا شدن درست قرارداد نظارت داشته‌اند.

قراردادهای هوشمند به دلیل مزایای آن از محبوبیت زیادی برخوردارند. اولین مزیت اصلی این نوع از قراردادها، امنیت آن است. اگر قراردادهای هوشمند به درستی استفاده شوند، هک کردن آن بسیار دشوار است. محیط ایده‌آل قراردادهای هوشمند توسط رمزنگاری پیچیده پشتیبانی می‌شود که نگهداری اسناد با امنیت بالا را تضمین می‌کند

مثالی از قرارداد هوشمند

مثال ساده‌ای که برای نحوه کلی کار قرارداد هوشمند می‌توان آورد، دستگاه‌های فروش خودکار نوشیدنی در اماکن عمومی هستند که هنگام خرید بعد از وارد کردن پول، دستگاه آن را پردازش می‌کند و فقط در صورتی که همه چیز درست بود، کالای موردنظر را به شما می‌دهد.

اگر بخواهیم راجع به کاربرد قرارداد هوشمند در دنیای واقعی مثال بزنیم، می‌توانیم مسأله خرید آپارتمان را مطرح کنیم. فرض کنیم شما قصد دارید یک آپارتمان را از شخصی در طی تنظیم یک قرارداد هوشمند به ازای 100 اتریوم بخرید. در زمان معامله، قرارداد هوشمند طراحی شده میزان دارایی شما و کالای درخواستی را پردازش کرده و از وجود هر دوی آن‌ها مطمئن می‌شود. اگر شرایط اجرای معامله آماده بود، بدون هیچ تغییر یا توقفی، معامله شما انجام می‌شود و شما به طور قطع در صورت پرداخت 100 اتریوم، مالک آپارتمان خواهید بود.

اگر همین معامله را با قرارداد قرارداد هوشمند معمولی انجام می‌دادید، باید دستمزد واسطه پرداخت می‌کردید و احتمال کلاهبرداری وجود داشت. ممکن بود شما از پرداخت پول خودداری کنید و یا شخص موردنظر در موقع فروش تقلب کند. قرارداد هوشمند در شبکه قرار می‌گیرد و توسط کاربران درون شبکه قابل مشاهده است و بنابراین هیچ شانسی برای تغییر شرایط و الزامات وجود ندارد و معامله شما کاملا قابل پیگیری است.

هدف از قرارداد هوشمند

قراردادهای هوشمند در اصل به خاطر ناکارآمد بودن قراردادهای معمولی و مسأله‌دار بودن موضوع اعتماد بین طرفین معامله به وجود آمدند. همان‌طور که قبلا اشاره کردیم، در بسیاری از قراردادهای عادی نه تنها برای نظارت روی روند کار به واسطه‌ای مانند بنگاه‌های معاملاتی نیاز است که هزینه زیادی را از فروشنده و خریدار درخواست می‌کنند، بلکه حتی با این کار هم انجام شدن بی‌دردسر تراکنش قطعی نیست و هم‌چنان ممکن است معامله با مشکل روبه‌رو شود.

در واقع قرارداد هوشمند برای ایجاد تحولی در صنعت و موضوع تراکنش‌ها ایجاد شد تا با ایجاد اعتماد بین افراد از طریق نظارت بر اجرای سالم شرح معاملات، نیاز به واسطه‌ها از بین رفته و در هزینه‌های معاملاتی صرفه‌جویی شود.

تاریخچه قرارداد هوشمند

ایده قرارداد هوشمند اولین بار توسط حقوق‌دان و دانشمند علوم کامپیوتری، نیک سابو در سال 1994 مطرح شد. او این ایده را به صورت بندهای قراردادی تعریف کرده بود که درون سخت‌افزار و نرم‌افزار تعبیه می‌شود و باعث می‌شود تا نقض قرارداد مستلزم هزینه بسیار زیادی باشد. سابو، قراردادهای هوشمند را تغییری اساسی در جهان دور از سیستم‌های کاغذی و در جهت حرکت به سمت سیستم‌های دیجیتالی مانند بانکداری نوین و پشتیبانی شده توسط کامپیوترها و پایگاه‌های داده می‌دانست.

البته در آن زمان فضای مناسبی برای اجرای این ایده وجود نداشت و بعد از ظهور فناوری بلاکچین بود که ایده قراردادهای هوشمند عملیاتی شد. بلاکچین اتریوم امکان ایجاد چنین قراردادهایی برای تمامی پروژه‌ها را عملی کرد و قدم جدیدی در جهت هوشمندسازی جهان برداشت.

قرارداد هوشمند چگونه کار می‌کند

قرارداد هوشمند کدی است که توسط یک برنامه‌نویس نوشته شده و بعد از طریق نرم‌افزار رسمی متصل به بلاکچین که به آن کلاینت هم گفته می‌شود، به صورت یک تراکنش در بلاکچین ثبت می‌شود. بیشتر قراردادهای هوشمندی که با آن‌ها سر و کار داریم، روی بلاکچین اتریوم کار می‌کنند و از آن جا که هر بلاکچینی زبان برنامه‌نویسی مشخص خود را دارد، باید اشاره کرد که برای ثبت یک قرارداد هوشمند روی اتریوم باید از زبان برنامه‌نویسی سالیدیتی (Solidity) استفاده کرد.

بعد از این که دارایی‌ها و شرایط قرارداد روی بلاکچین کدگذاری شد، این قرارداد چندین بار بین نودها (گره‌های پلتفرمی) کپی می‌شود و برنامه شرایط اجرای تعهدات را بررسی می‌کند. سپس تنها کاری که باید برای اجرای معامله انجام داد، وارد کردن مقدار موردنیاز رمزارز در قرارداد هوشمند است. با پرداخت مبلغ توافق شده، شما کالای خود و سایر مجوزهای لازم را دریافت می‌کنید.

اجزای قرارداد هوشمند

یک قرارداد هوشمند مانند هر قرارداد دیگری، دارای اجزایی است که در اجرایی شدن آن نقش دارند. در ادامه به چهار جزء اصلی قرارداد هوشمند خواهیم پرداخت:

موضوع قرارداد

موضوع قرارداد هوشمند اولین نکته مهمی است که باید به آن توجه داشت. این موضوع شامل تمام محتوا و فرآیندی است که هر دو طرف معامله برای انجام آن با هم در توافق هستند. این موضوع باید به راحتی در اختیار امضاکنندگان قرار بگیرد و به گونه‌ای طراحی شود تا قابل اجرا باشد. مثلا اگر قرار است تا شما فایلی را در صورت پرداخت پول دریافت کنید، باید قرارداد هوشمند نوشته شده به فایل دسترسی داشته باشد.

شرایط قرارداد هوشمند (مفاد)

شرایط قرارداد هوشمند به زبان ساده دنباله‌ای از عملیات است که در صورت رخ دادن، موجب اجرای قوانین می‌شوند. این ضوابط باعث تبدیل توافقات بین دو طرف به کدهای برنامه‌نویسی می‌شود تا پردازش قرارداد هوشمند در بستر بلاکچین امکان‌پذیر باشد. ضوابط مشخص شده باید به طور دقیق تمام حالت‌های پیش‌بینی شده را پشتیبانی کنند و توسط تمام شرکت‌کنندگان امضا شوند.

امضای دیجیتال

امضای دیجیتال با پروتکل PKI رمزنگاری می‌شود. در این فرآیند رمزنگاری، دو عدد طولانی استفاده می‌شود. یکی از این اعداد، کلید عمومی است و دیگری کلید خصوصی نام دارد. کلید خصوصی فقط در اختیار دارنده و کلید عمومی در اختیار همه افرادی که با دارنده کلید خصوصی در ارتباط هستند، قرار می‌گیرد. این دو کلید با یک‌دیگر متفاوت هستند و با استفاده از روابط خاص ریاضی محاسبه می‌شوند. قرارداد ایجاد شده باید توسط همه شرکت‌کنندگان امضا شود.

پلتفرم غیرمتمرکز

قراردادهای هوشمند برای درست انجام شدن باید در یکی از پلتفرم‌های غیرمتمرکز انجام شوند تا از دخالت اشخاص ثالث در فرآیند معامله جلوگیری شود. با ثبت تراکنش در شبکه توزیع‌شده و غیرمتمرکز بلاکچین، تمامی دادوستدها و تراکنش‌ها با نظارت مستقیم اعضای شبکه و بدون نیاز به واسطه انجام می‌شوند.

مزایای قرارداد هوشمند

قراردادهای هوشمند به دلیل مزایای آن از محبوبیت زیادی برخوردارند. اولین مزیت اصلی این نوع از قراردادها، امنیت آن است. اگر قراردادهای هوشمند به درستی استفاده شوند، هک کردن آن بسیار دشوار است. محیط ایده‌آل قراردادهای هوشمند توسط رمزنگاری پیچیده پشتیبانی می‌شود که نگهداری اسناد با امنیت بالا را تضمین می‌کند.

مسأله بعدی، موضوع اعتماد است. با توجه به این که اسناد شما کدگذاری شده و در یک دفتر مشترک محافظت و ذخیره می‌شوند، امکان سرقت یا گم شدن آن‌ها وجود ندارد. هم‌چنین لازم نیست که شما به افرادی که در حال معامله با آن‌ها هستید، اعتماد کامل داشته باشید؛ چرا که سیستم قراردادهای هوشمند تمامی مسائل امنیتی را رعایت می‌کند تا تراکنش به صورت موفقیت‌آمیز انجام شود.

انجام شدن قراردادهای هوشمند نیازی به واسطه یا شخص ثالث ندارد و اختیار و کنترل کامل تراکنش به عهده خود شماست. از آن جا که نیازی به دفاتر اسناد رسمی، نمایندگان املاک، دستیار و یا سایر واسطه‌ها ندارید، در نتیجه نیازی به پرداخت هزینه‌های خدماتی بالای آن‌ها هم ندارید.

برای آخرین نکته هم می‌توان به کارآمدی قراردادهای هوشمند اشاره کرد. معمولا در روش‌های دستی برای ارسال و انتقال اسناد کاغذی به مکان‌های لازم، زمان زیادی صرف می‌شود که می‌توانید با استفاده از قراردادهای هوشمند در زمان خود هم صرفه‌جویی کنید.

معایب قراردادهای هوشمند

با وجود مزیت‌های فراوان، قراردادهای هوشمند به دلیل نوظهور بودن آن‌ها دارای مشکلاتی هستند که به مرور زمان حل خواهند شد. در وضعیت فعلی هم‌چنان ابهامات زیادی راجع به نحوه فعالیت و کیفیت نتایج آن‌ها وجود دارد.

اولین مشکل این قراردادها می‌تواند اوراکل (Oracle) قرارداد باشد. اوراکل به چیزی گفته می‌شود که اطلاعات خارجی را به قرارداد می‌دهد تا قرارداد آن را پردازش کند. مثلا برای بررسی قرارداد مربوط به اطلاعات هواشناسی ممکن است اوراکل، یک سایت هواشناسی باشد. اوراکل‌ها تلاش می‌کنند تا از روش‌های غیرمتمرکز و ایمن برای کسب اطلاعات استفاده کنند، اما در نهایت داده‌ها از فضای حقیقی و یا وب‌سایت‌های آنلاین جمع‌آوری می‌شود. بنابراین هم‌چنان امکان خطا وجود دارد. به این دلیل که قراردادهای هوشمند امکان اصلاح فرآیند را به نویسنده کد نمی‌دهند، ممکن است در صورت ورود داده‌های اولیه اشتباه، اعتبار تمام فرآیندها از بین برود و نتیجه غیرقابل اعتنا باشد.

علاوه بر این‌ها، طراحی قراردادهای هوشمند توسط عوامل انسانی انجام می‌شود. ممکن است مهندسان و برنامه‌نویسان در طی طراحی، اشتباهاتی مرتکب شوند که در فرآیندهای کنترل و بازبینی مشخص نشده باشد. به این شکل قرارداد با فرضیات غلطی ساخته می‌شود و نتایج قرارداد بی‌اعتبار می‌شوند که وقت طرفین را هدر می‌دهد.

قرارداد هوشمند تمام دسترسی‌های خارجی را از میان برداشته است و امکان توقف و اصلاح را به هیچ نهادی نمی‌دهد. دولت‌ها هم از فرآیندهایی که روی آن کنترلی نداشته باشند، معمولا استقبال نمی‌کنند و به همین دلیل بسترهای لازم برای انجام قراردادهای هوشمند خیلی دیر به دیر گسترش و بهبود می‌یابند.

آخرین نکته‌ای که می‌توان به آن اشاره کرد، هزینه‌های زیاد ایجاد قرارداد هوشمند در وضعیت فعلی است. از آن جا که قرارداد هوشمند یک تکنولوژی جدید است، متخصصان اندکی در این زمینه وجود دارند و به همین دلیل شما مجبور خواهید بود هزینه قابل توجهی را صرف ایجاد چنین قراردادهایی کنید.

کاربردهای قراردادهای هوشمند

جدا از خرید و فروش کالا، می‌توان از قراردادهای هوشمند در بسیاری از جنبه‌های اجتماعی دیگر نیز استفاده کرد. برای مثال در فرآیند انتخابات اگر نتایج در بلاکچین قرار بگیرد، این نتایج در میان نودهای شبکه توزیع می‌شود و داده‌ها به صورت شفاف، رمزنگاری شده و ناشناس در اختیار عموم قرار می‌گیرد که از هر گونه دستکاری یا تقلب در انتخابات جلوگیری می‌کند.

علاوه بر این، از طریق قراردادهای هوشمند می‌توانیم نیاز به واسطه‌ها در سیستم سنتی بیمه را هم از بین ببریم. روزانه هزینه و زمان زیادی صرف پرداخت خسارت، دریافت حق بیمه و تمدید آن می‌شود. انجام این کارها با قراردادهای هوشمند می‌تواند موجب پیشرفت زیادی در صنعت بیمه و نهایتا جامعه شود.

هم‌چنین یکی از عرصه‌هایی که در آن شاهد به کار رفتن قراردادهای هوشمند هستیم، مسأله مالکیت معنوی است. انتشار یافتن اثرهای هنری در فضای اینترنت باعث نقض کپی‌رایت می‌شد که امروزه با استفاده از قراردادهای هوشمند، علاقه‌مندان می‌توانند برای دسترسی به یک فایل بهای آن را به صورت مستقیم به هنرمند پرداخت کنند تا ضرری متوجه صاحب اثر نشود.

در بخش مدیریت نیز قراردادهای هوشمند می‌توانند مسئولیت انجام کارهای روتینی مثل پرداخت حقوق به کارمندان نسبت به ساعات فعالیت را بر عهده بگیرند تا نیازی به واسطه‌گری حسابدارها نباشد.

جمع‌بندی

با پیشرفت فناوری و علم راه‌های جدیدی برای ایجاد امنیت در تراکنش‌های فردی و اجتماعی طراحی می‌شود. قراردادهای هوشمند یکی از دستاوردهای مهم معاملاتی هستند که نیاز به واسطه‌ها و هزینه‌های بی‌مورد در تراکنش‌ها را حذف می‌کنند. در این متن علاوه بر تعریف کلی این فناوری نسبتا نوظهور، تفاوت آن با قراردادهای معمولی، تاریخچه و نحوه کار آن را به شما نشان دادیم. همچنین بعد از بررسی کامل اجزای قرارداد هوشمند به مزایا و معایب آن اشاره کردیم و کاربرد آن در حوزه‌های مختلف را نیز توضیح دادیم. امیدواریم در آینده نه چندان دور، این فناوری تا حدی پیشرفت داشته باشد تا معایب آن به طور کامل رفع شده و به مزایای آن اضافه شود. نظر شما در رابطه با قراردادهای هوشمند چیست و چه آینده‌ای را برای آن متصور می‌شوید؟

قرارداد هوشمند یا (Smart Contract) چیست؟

قرارداد هوشمند

قراردادهای هوشمند مانند قرارداد معمولی نوعی توافق نامه است، با این تفاوت که به صورت کاملاً دیجیتالی ایجاد شده و اجرای آن نیز به صورت خودکار است. در ادامه به معرفی کامل قراردادهای هوشمند و کاربردهای آن می پردازیم.

آنچه در این مقاله می خوانید

قرارداد هوشمند چیست؟

همانطور که از نام آن مشخص است، قراردادهای هوشمند نوعی از پیمان و معاهده است که در بستر شبکه بلاک چین منقعد و به صورت کاملاً خودکار اجرا می‌شود. در واقع Smart Contract مانند قراردادهای معمولی و سنتی، توافق نامه ای است که بین دو یا چند نفر نوشته و به تائید طرفین می‌رسد. در این معاهده در خلال بندهای قرارداد، شرایط و قوانین و تعهدات طرفین ثبت می‌شود. قرارداد هوشمند در صورتی که شرایط داخل آن اتفاق بیفتد، به صورت اتوماتیک اجرا می شود و هیچ کسی حتی نویسنده آن، نمی تواند جلوی اجرا آن را بگیرد. این قابلیت باعث استفاده های گوناگونی از آن در شبکه شده است. در این مقاله به معرفی کامل این امکان در بستر شبکه های ارز دیجیتال می‌پردازیم. با رمزینو همراه باشید و در پایان نظر خود را درباره محتوای این مقاله قرارداد هوشمند در میان بگذارید! قراردادهای هوشمند مانند قرارداد معمولی نوعی توافق نامه است، با این تفاوت که به صورت کاملاً دیجیتالی ایجاد شده و اجرای آن نیز به صورت خودکار است. در ادامه به معرفی کامل قرارداد هوشمند و کاربردهای آن می پردازیم.

تاریخچه قرارداد هوشمند

در سال 1994 نیک زابو (Nick Szabo) برای اولین بار ایده قرارداد هوشمند را مطرح کرد. ایده زابو در واقع شامل تمام اصول مهم و اصلی این سیستم بود، اما وی در آن زمان بستر مناسبی برای اجرا ایده خود قرارداد هوشمند در اختیار نداشت. بعد از ایجاد بلاکچین بیت کوین، فضای خوبی برای ایجاد و اجرای قرارداد هوشمند فراهم گردید. با پیشرفت فناوری blockchain و ایجاد بلاک چین های جدیدتر با امکانات بیشتر، بستر مناسب اسمارت کانترکت ها نیز فراهم شد. شبکه اتریوم دریچه ای جدید به روی این فناوری گشود و مناسب ترین بستر را برای آن فراهم کرد.

قرارداد هوشمند تنها بر بستر بلاک چین قابل اجراست. بلاک چین قابلیت ها و امکانات بسیار زیادی برای ما فراهم می‌کند.

ویژگی اصلی قرارداد هوشمند چیست؟

در اصل قرارداد هوشمند یک کد برنامه نویسی است که بر روی بلاک چین قرار می‌گیرد. این کد بدون نیاز به واسطه یا تائید فردی خاص، در موقع لزوم قرارداد را اجرا می‌کند. هنگامی که Smart contract اجرا شود، به هیچ وجه قابل توقف نیست و هیچ فردی نمی تواند از اجرای آن جلوگیری کند، حتی فردی که آن را برنامه نویسی کرده است.

قرارداد هوشمند فقط در بلاک چین قابل اجراست

هدف اصلی اسمارت کانترکت ها

استفاده از قرارداد هوشمند نیاز به شناخت یا اعتماد طرفین به یکدیگر یا واسطه ای با عنوان ضامن را از بین می‌برد. همچنین بعد از تائید و اجرا، امکان دستکاری یا توقف آن وجود ندارد. از آنجایی که یکی از ویژگی های بلاک چین، توزیع پذیری است، هنگامی که قرارداد هوشمند روی بلاک چین قرار گیرد تمام اعضا یا نودها یک نسخه از آن را خواهند داشت. در نتیجه به هیچ وجه نمی توان تغییری در اطلاعات ثبت شده در آن ایجاد کرد. قرارداد هوشمند با این هدف ایجاد شد که نیاز به واسطه ها و ضمانت به طور کلی از بین برود و در هنگام لزوم بندهای قرارداد حتماً اجرا شود و هیچ فردی نتواند از اجرا نشدن آن جلوگیری کند. حذف واسطه ها هزینه ها را بسیار کاهش می‌دهد.

اسمارت کانترکت ها نیازی به ثبت در محلی خاص مانند دفاتر اسناد رسمی را ندارند.

نمونه ای از یک قرارداد هوشمند

در شکل زیر، نمونه ای از یک قرارداد هوشمند را که بر بستر شبکه بایننس اسمارت چین اجرا شده است به نمایش درآمده:

نمونه قرارداد هوشمند

کاربردهای قرارداد هوشمند

بلاک چین، ارزهای دیجیتال، قرارداد هوشمند و غیره فنآوری های تازه و نوظهور هستند که هنوز راه زیادی را برای پیشرفت و گسترش در پیش رو دارند. در ادامه چند مورد از کاربردهای مهم قرارداد هوشمند را معرفی می‌کنیم.

ایجاد توکن (Token)

یکی از مهم ترین موارد استفاده از قرارداد اسمارت، ایجاد توکن جدید است. توکن ها نوعی از ارزهای دیجیتالی هستند که بلاکچین اختصاصی ندارند و از دیگر بستر ها به عنوان میزبان استفاده می‌کنند.

اینترنت اشیا (IoT)

اینترنت اشیاء یا (Internet of Things) به تمام دستگاه هایی که به اینترنت متصل اند و اطلاعات و داده ها به اشتراک می‌گذارند اطلاق می‌شود. بلاک چین و قراردادهای هوشمند می‌توانند بستری مناسب برای (IoT) باشند.

نظرسنجی و رای گیری

با استفاده از شبکه Blockchain و اسمارت کانترکت ها می‌توان انتخابات را برگزار کرد. بعد از رای گیری، نتایج در شبکه بلاک چین ثبت می‌شود. داده ها (Votes) به صورت دقیق و کامل در شبکه قرار می‌گیرند و امکان تغییر و تقلب کاملا از بین می‌رود. همچنین نتیجه به صورت دقیق و کامل در دسترس همگان خواهد بود.

مدیریت و اجرا

یکی از قابلیت های بلاک چین، اجرای دقیق و منظم کارها به صورت دائمی است. با استفاده از قرارداد هوشمند می توان شرایطی را ایجاد کرد که کارهایی مانند مدیریت و کنترل، پرداخت حقوق، تعیین ساعات کاری و غیره به صورت کاملا اتوماتیک انجام گیرد.

حقوق مالکیت معنوی

آثار هنری و فرهنگی مانند فیلم، سریال، آلبوم موسیقی و غیرع دارای مالکیت حقوقی و معنوی هستند. یعنی تمام امتیازات و درآمدها باید به صاحب اثر برسد. اما با گستردگی استفاده از اینترنت، این آثار به راحتی می توانند در فضای اینترنت پخش شوند و هیچ هزینه‌ای در قبال آن ها پرداخت نشود ( نقض حقوق کپی رایت). لذا با استفاده از قابلیت های بلاکچین و قرارداد هوشمند می‌توان شرایط خاصی برای پیشگیری از این اتفاق ایجاد کرد. به طور مثال در صورت پرداخت بهای اثر، اجازه دانلود برای کاربر صادر شود.

نحوه کار قراردادهای هوشمند

نحوه کار اسمارت کانترکت ها

قابلیت توزیع پذیری، شبکه بلاکچین را برای ایجاد و اجرای قرارداد هوشمند، به بستری مناسب تبدیل کرده است. وقتی که برنامه‌نویس کدهای قرارداد را ایجاد کرد و آن را در شبکه ثبت کرد، تمام اطلاعات بین نودها (Node) توزیع و ثبت می‌گردد. این ویژگی امکان تغییر یا دستکاری در Smart Contract را به طور کامل از بین می‌برد.

زبان های برنامه نویسی مورد استفاده

برای نوشتن برنامه قرارداد اسمارت از زبان های مختلفی استفاده می‌شود. مهم ترین زبان برنامه نویسی قرارداد هوشمند روی شبکه بلاکچین اتریم زبان سالیدیتی (Solidity) است. برنامه نویسان ابتدا کدهای قرارداد را به صورت متن باز ایجاد می‌کنند. سپس با استفاده از نرم افزارهای کلاینت (Client) قرارداد را بر روی بلاک‌چین ثبت می‌کنند.

یک مقاله مفید دیگر در همین زمینه بخوانید: کیف پول ارز دیجیتال چیست؟

قرارداد هوشمند چطور ایجاد می شود؟

قبل از ایجاد اسمارت کانترکت موارد مختلفی مورد بررسی قرار می‌گیرد. سپس قرارداد ایجاد شده و به روی بلاک‌چین قرار می‌گیرد. از آنجایی که بعد از کدنویسی و ثبت Smart Contract امکان تغییر یا توقف آن وجود ندارد، پس در زمان ایجاد آن باید دقت کافی داشت و تمام شرایط را به خوبی بررسی نمود. در ادامه به چند مورد مهم برای ایجاد یک قرارداد خوب می پردازیم:

بررسی موضوع اصلی و شرایط دسترسی

قبل از ایجاد قرارداد باید موضوع آن به طور کامل بررسی شود. همچنین دسترسی کامل به پروژه یا خدمات برای تائید یا کنترل در قرارداد هوشمند قرار گیرد

قوانین و شرایط قرارداد و امضای دیجیتال

در ابتدا شرایط و قوانین به صورت کامل مورد بررسی قرار می‌گیرد. هنگامی که کدنویسی قرارداد انجام گرفت و شرایط به تائید طرفین رسید، تمام اعضای شرکت کننده با استفاده از کلید خصوصی یا امضای دیجیتالی آن را تائید و اجرا می‌کنند.

اوراکل چیست؟

در واقع اوراکل ها (Oracle) ابزارهای ارتباطی و واسطه می‌باشند. این ابزارهای کمکی اطلاعات مورد نیاز شبکه را تامین می‌کنند و صحت داده ها را نیز مورد بررسی قرار می‌دهند. بلاکچین هیچ ارتباطی با خارج از شبکه ندارد، در برخی مواقع نیاز است از اطلاعات بیرون شبکه استفاده شود.

اوراکل ها در واقع پلی میان بلاک چین و دنیای خارج از شبکه می باشند که آنها به هم قرارداد هوشمند متصل می کنند. اوراکل ها با استفاده از پرس وجو یا (Query) اطلاعات مورد نیاز بلاک چین را پیدا کرده و در اختیار بلاک چین می گذارند.

شبکه انحصاری

برای اجرا و پیاده سازی قرارداد هوشمند از دو روش استفاده می‌شود:

  • ماشین مجازی (Vitual Machine)
  • داکر (Docker)

با استفاده از کلاینت (Client) قرارداد هوشمند به بلاک چین ارسال می‌شود، در مرحله بعد، بین تمام گره ها به اشتراک گذاشته می‌شود.

مزایا و معایب قرارداد هوشمند

فناوری بلاک چین و قراردادهای اسمارت، مدت زمان زیادی نیست که ایجاد شده و مورد استفاده قرار گرفته اند. این تکنولوژی ها قابلیت‌ها و امکانات زیادی را برای ما به ارمغان آورده اند. با این حال، استفاده از آن‌ها هنوز به صورت گسترده صورت نمی‌گیرد و تمام افراد با آن آشنا نیستند. با این وجود، این تکنولوژی روزبه روز پیشرفته تر می‌شود و امکانات بیشتری به آن اضافه می‌گردد. قراردادهای هوشمند مزایا و معایب خاص خود را دارد. در ادامه به معرفی مزایای و معایب (Smart Contract) می‌پردازیم.

امنیت بسیار بالا

با توجه با ویژگی های ذاتی بلاکچین (توزیع پذیری) قرارداد هوشمند بعد از ثبت در شبکه، بین تمام گره های شبکه ثبت می‌شود لذا امکان تغییر یا حذف کلی یا جزئی آن وجود ندارد. تغییر ناپذیری باعث ایجاد امنیت بالا در این نوع از قرارداد می‌شود. در واقع یکی از ویژگی های خاص Smart Contract نسبت به قراردادهای معمولی امنیت بسیار بالای آن است.

انواع قراردادهای هوشمند

افزایش سرعت

بلاک‌چین واسطه ها را به طور کامل حذف می‌کند. حذف واسطه ها به صورت کامل باعث کاهش هزینه ها و افزایش سرعت می‌شود. همچنین با استفاده از قرارداد هوشمند نیاز به طی نمودن پروسه های قانونی و ثبت از بین رفته و این موارد نیز باعث صرفه جویی در زمان می‌شود.

استفاده از قراردادهای آماده

کدنویسی قرارداد هوشمند به صورت متن باز یا (Open Source) است. یعنی در صورت نیاز می‌توان قبل از اجرا، در آن تغییراتی ایجاد نمود. اسمارت کانترکت های آماده و از پیش کدنویسی شده زیادی وجود دارند. می‌توانید یکی از آن ها را انتخاب کنید، تغییرات مورد نیاز خود را ایجاد نموده و قرارداد جدیدی داشته باشید.

اجرای خودکار و عملکرد مستقل

اگر شرایط از پیش تعیین شده ثبت شده در قرارداد هوشمند لازم الاجرا شود، این کار به صورت کاملا خودکار انجام می‌پذیرد. هیچ فردی حتی صاحب برنامه هم نمی‌تواند از عملیاتی شدن آن جلوگیری کند. در واقع صرفاً کنترل و مدیریت قوانین و شرایط قرارداد در دست شماست، نه چیزی بیشتر!

عدم نیاز به اعتماد سازی یا داشتن ضامن

با استفاده از دفتر کل عمومی بلاکچین و ثبت قرارداد هوشمند در آن، نیازی داشتن اعتماد به طرف قرارداد نیست. زیرا قرارداد هوشمند لزوم اجرا دارد، یعنی در هنگام سررسید حتما عملیاتی خواهد شد و به هیچ وجه قابل توقف نیست. همچنین در صورت ثبت، هیچ گونه تغییری را نمی توان در آن ایجاد کرد. این مورد باعث افزایش اعتماد به قرارداد می‌شود.

در همین رابطه بخوانید: آشنایی با استخراج ارز دیجیتال و کاربرد آن

کاهش هزینه ها

قرارداد های معمولی و سنتی نیاز به انجام پروسه های طولانی و زمان بر اداری دارند. این فعالیت ها هزینه قابل توجه ای نیز دارند. با حذف واسطه ها و ضامن ها مانند دفاتر مشاور، دفتر ثبت اسناد و… سرعت روند کارها افزایش پیدا می‌کند و هزینه های جانبی نیز عملاً از بین می رود.

معایب قرارداد هوشمند

اسمارت کانترکت ها در کنار فواید متنوع، می توانند موجب معایبی نیز باشند از جمله:

خطاهای انسانی

با اینکه فرایند اجرا به صورت خودکار است، اما کدنویسی قرارداد هوشمند توسط فرد برنامه نویس انجام می‌شود. پس اگر اشتباهی در روند کار ایجاد شود و به همان صورت روی بستر بلاک چین ثبت گردد، امکان تغییر آن وجود ندارد و این مساله می تواند باعث ایجاد ضرر و زیان در آینده شود.

عدم وجود مرجع قانونی خاص

بلاک چین و ارزهای دیجیتال با هدف عدم وابستگی به ارگان ها یا سازمانی های دولتی ایجاد شده اند. در حال حاضر خرید ارز دیجیتال یا فروش آن، هرگونه مبادله، استفاده از صرافی ارز دیجیتال ایرانی یا خارجی، بلاک چین و… به صورت کامل مورد تائید هیچ دولت یا سازمانی نیستد و قانونی خاصی برای آن ها تصویب نشده است. در صورت بروز مشکل در هر زمینه ای، امکان مراجعه به هیچ مرجع قانونی خاص برای پیگیری و احقاق حق وجود ندارد.

هزینه ایجاد قرارداد هوشمند

علی رغم اینکه استفاده از Smart Contracts در زمینه های مختلف باعث کاهش هزینه ها می‌شود، اما تهیه و ایجاد آن هزینه نسبتاً زیادی دارد. زبان کدنویسی این قرارداد بسیار خاص و تخصصی است و به افرادی حرفه ای نیاز دارد. بنابراین هزینه برنامه‌نویسی رقمی قابل توجه خواهد بود.

مشکلات مربوط به اوراکل

همانگونه که بیان شد اوراکل (Oracle) نوعی واسطه بین شبکه بلاک چین و اطلاعات خارج از شبکه است. اگر سایت مورد استفاده دستکاری شود یا مورد حمله سایبری قرار گیرد، می‌تواند اثرات بسیار مخربی روی قرارداد هوشمند بگذارد.

جدیدترین مقالات ارز دیجیتال با رمزینو

مقاله ای که مطالعه کردید، توسط تیم تولید محتوای رمزینو برای شما عزیزان آماده شده است. در رمزینو شما می توانید مقالات ارز دیجیتال را از مبتدی تا پیشرفته مطالعه نموده و دانش خود را در این زمینه بالا ببرید. هدف ما این است که شما عزیزان با مهارت و اطلاعات کامل تری به معامله و سرمایه گذاری در ارز دیجیتال بپردازید.

قرارداد هوشمند چیست؟ و کاربرد آن در بلاک چین

2021 06 28 399cdb4919344ea08e556ca18b537266

قرارداد هوشمند در بستر بلاک‌چین: همانطور که در گذشته خاطر نشان شدیم گستردگی مطالب در دنیای ارز دیجیتال بسیار زیاد است و فهم آن زمان‌بر که دانستن مفاهیم پایه به ما کمک می‌کند که درک و آگاهی خود را ارتقا ببخشیم. در این مقاله به بحث قرارداد هوشمند در بستر بلاک چین پرداخته و اهداف آن را مورد بررسی و ارزشیابی قرار دادیم.قرارداد هوشمند قرارداد هوشمند

مفاهیم کلی :

قرارداد هوشمند (smart Contract) چیست؟

قرارداد هوشمند (Smart Contract) پروتکل یا پیمان نامه‌ای با هدف نظم دهی و بهبود قرارداد‌هاست. این پروتکل با بهره وری از داده‌های موجود به شرایط، تمام اقدامات لازم را لحاظ و آن را به صورت اتوماتیک انجام می‌دهد. در اینگونه قراردادها بدون مداخله توسط اشخاص ثالث تراکنش‌های معتبر، اجازه صدور می‌یابند. به بیان ساده‌تر قرارداد هوشمند برای سهولت و اجرا شدن یک گفت و گو و مذاکره به صورت دیجیتالی پا به عرصه ی وجود نهاده است. ضمن آنکه قرارداد هوشمند قرارداد هوشمند باید خاطرنشان شد که تراکنش‌ها در این پروسه قابلیت ردیابی و برگشت پذیری دارند.

smart contract blockchain

قرارداد هوشمند در بستر بلاک‌چین

قرارداد هوشمند چگونه کار می‌کند؟

کارکرد قرارداد هوشمند را می‌توان از روی عملکرد و نوع کار دستگاه های فروش بیان کرد. یعنی آنکه به این دستگاه الگوریتم خاصی داده می شود که به صورت اتوماتیک انجام می دهند. باید در قرارداد هوشمند به میزان لازم کریپتوکارنسی تزریق کرده و بعد از آن مالکیت و دسترسی‌ های لازم در حساب خود را دریافت می‌ کنید. باید بدانیم که در آغاز کار موجودی و ضوابط قرارداد کد‌ گذاری و بر بستر بلاک یک بلاک چین سوار می‌ شوند.

اینگونه قراردادها چندین بار بین نودهای پلتفرم کپی و پخش می‌شود. اما باید خاطر نشان شد که پس از به اجرا درآمدن قرارداد بر اساس ضوابط از پیش تعیین شده انجام می‌شود که این روند به صورت اتوماتیک توسط این برنامه به تعهدات خود جامعه عمل پوشیده و بررسی های لازم را لحاظ می کند.

هدف قرارداد هوشمند

برای فهم بهتر هدف قرارداد هوشمند اجازه دهید با مثالی شفاف توضیح دهیم:

فرض کنید قصد دارید ملکی را بفروشید اما باید بدانید که این کار زمان زیادی نیز دارد ضمن آنکه مستلزم ارتباطات قوی و مستندات و غیره است. اما بیشتر مردم برای صرفه جویی در وقت و خلاصی از این وضعیت تصمیم می گیرند، ملک خود را به نمایندگان املاک و خبرگان این حوزه بسپارند تا تمامی روند کار را به عهده بگیرند و درقبال عقد قرارداد مبلغی را بابت کمیسیون از نرخ معامله دریافت کنند. با توجه به شرایط موجود این مبلغ یک ضرر برای فروشنده محسوب می‌ شود، اما با پا به عرصه نهادن قراردادهای هوشمند می توان مسائل را بسیار کارآمد‌تر به سرانجام رساند که این منجر به انقلابی در صنعت نیز می شود. از مهمترین خصوصیات قرارداد های هوشمند می توان به حل مسئله‌ ی اعتماد اشاره کرد.

پروسه‌ ی قرارداد هوشمند در مثال بالا بدین صورت است که انتقال مالکیت ملک، زمانی شکل می‌ پذیرد که نرخ توافق شده در سیستم به حساب مالک واریز گردد. بدین صورت که این سیستم هم توانایی ذخیره پول و نرخ معامله را دارد و هم حق مالکیت که در یک زمان به طرفین مورد معامله ارائه می گردد.

از مزیت های smart Contract باید گفت صدها نفر دیگر شاهد تایید این تراکنش ها هستند و این خود نوعی تضمین بی عیب و نقص تلقی می‌شود. از آنجایی که اینجا مسئله اعتماد مطرح بین طرفین مطرح نخواهد بود، پس قاعدتاً نیازی به واسطه نیز نخواهد بود و هرگونه کاری که یک خبره‌ املاک انجام می‌دهد را در یک قرارداد هوشمند می توان برنامه‌ریزی نمود، تا دو طرف معامله در مبلغ کمیسیون که مبلغی نسبتاً قابل توجهی است صرفه جویی کنند.

موارد مورد نیاز برای ایجاد قرارداد هوشمند

برای به وجود آوردن قرارداد هوشمند موارد زیادی لازم است که به برخی از آنان اشاره می‌کنیم:

این برنامه باید برای کنترل و اتوماتیک عمل کردن پروسه‌ی خرید یا عرضه، به محصول یا خدمات تحت قرارداد دسترسی لازم را داشته باشد.

شرایط قرارداد هوشمند به این گونه است که دقیقا دنبال کننده و پیرو عملیات موجود است که درصورت اتفاق افتادن این شرایط، موجب اجرا و عقد قرارداد می‌شوند. مشخص شدن آن شرایط البته با برنامه نویسی صورت می پذیرد و صدالبته همه شرکت کنندگان باید آن را امضا کنند.

درمورد اوراکل باید گفت که پردازش اطلاعات خارجی را در قرارداد به عهده می‌گیرد. برای مثال اگر قرار باشد اطلاعات هواشناسی مورد بررسی قرار بگیرد اوراکل یک سایت هواشناسی خواهد بود.

Oracle

قرارداد هوشمند در بستر بلاک‌چین

در پلتفرم انحصاری ،قرارداد هوشمند در بلاک‌چین توسط یک پلتفرم خاص صدور پیدا می‌کند و در بین نودهای این پلتفرم پخش می‌شود. ضمناً برای ثبت قرارداد نیازمند یک کلاینت رسمی با قابلیت اتصال مستقیم به بلاک چین هستیم.

هم اکنون یکی از پلتفرم های محبوب در اجرای قرارداد هوشمند، اتریوم است.

موارد ضروری در یک قرار هوشمند

در یک قرارداد هوشمند می توان به سه مورد اشاره کرد:

1-مبحث قرارداد: دسترسی به کالا یا خدمات برای توقف یا آزاد کردن اتوماتیک توسط برنامه نوشته شده

2-امضای دیجیتال: امضای تمامی طرفین قرارداد با کلید خصوصی

3- بندهای قرارداد: توالی اجرای قرارداد و شرایط آن با توافق نظر طرفین

smart-contract-in-bed-blockchain

قرارداد هوشمند در بستر بلاک‌چین

کاربرد قرارداد هوشمند

قرارداد هوشمند کاربردهای فراوانی دارد که در ذیل بخشی از آن اشاره می‌کنیم.

مناسب برای دستگاه‌های دولتی

ارگان های دولتی مختلف با استفاده از این تکنولوژی می توانند انجام کارها را آسان و از هزینه‌ها تا حد چشمگیری بکاهند. (مانند سیستم رای گیری با این فناوری دچار تغییر تحول می شود.) باید خاطر نشان شد امکان تغییر در آن پس از اجرا شدن وجود ندارد .همین باعث جلوگیری از تقلب و تغییر رای در انتخابات می شود.

تجارت آسان و امن

قراردادهای هوشمند اگر تمامی بند های آن با توافق طرفین حاصل شده باشد، انجام کارها را آسان و میزان قابل توجهی از شکایات و نارضایتی بودن افراد را کاهش می دهد.

خدمات مختلف بیمه

اینگونه قراردادها این امکان را به سازمان‌های ارائه دهنده‌ی بیمه می دهند که بر مبنای توافق امضا شده ما بین فرد و سازمان بیمه در صورت بروز برخی اتفاقات و حوادث طبیعی و غیر طبیعی مبلغ مورد نظر به صورت اتوماتیک به فرد زیان دیده پرداخت گردد.

خودرو

همانطور که همه‌ی ما می دانیم در آینده‌ی نه چندان دور اتومبیل ها به صورت خودران و بدون سرنشین خواهند بود و تمام اعمال رانندگی را خودشان بر عهده خواهند گرفت.

فقط کافی است که شما مقصد را ثبت کنید و تا خودروها در امنیت کامل به رانندگی بپردازند و چون از هوش مصنوعی و متغییرهای زیادی استفاده می‌کنند، برای همین از تصادفات دوری کرده و درصد آن به صفر خواهد رسید.

افزایش سود دهی برای مشاوران املاک

مشاورین املاک یا کسانی که خواهان فروش ملک خود هستند باید با تبلیغات بسیار و کمک واسطه ها در نهایت به خواسته خود برسند. قرارداد هوشمند به حذف واسطه ها و اعتماد سازی بیشتر کمک کرده و سود دهی را بالا می‌برد ضمن آنکه بند های توافق بین طرفین به صورت اتوماتیک و هوشمند انجام می‌گیرد و این باعث افزایش درصد رضایتمندی طرفین می شود.

Smart-contract

قرارداد هوشمند در بستر بلاک‌چین

مزایا و معایب

قرارداد هوشمند نیز دارای مزایا و معایبی است، که در ذیل به طور مختصر به شرح آن می‌پردازیم.

مزایا

معایب

  • خطای انسانی در نوشتن برنامه و کد نویسی
  • هزینه‌ی کد نویسی با استفاده از الگوریتم غیر از تورینگ
  • ضعف پلتفرم اتریوم(ایجاد حفره های امنیتی در نتیجه هک شدن توسط هکرها)

“حرف پایانی”

باید بدانیم که قرارداد هوشمند تنها محدود به قراردادهای کوچک و توافقات بین طرفین نمی‌شود. این تکنولوژی کاربرد و مزایای بسیاری دارد که دولت ها و نهادهای بزرگ نیز می توانند از آن بهرمند گردند. این تکنولوژی باعث ایجاد اعتماد و حذف شخص ثالث یا واسط شود و با صرفه جویی در هزینه و زمان می توان به سهولت بیشتری در معاملات پرداخت.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.